Rys historyczny

Ponad 90 lat na rynku

Dzieje PKO Banku Polskiego są ściśle powiązane z najnowszą historią Polski. Już w pierwszych miesiącach II Rzeczypospolitej powołano do życia instytucję, która dla kilku pokoleń Polaków stała się symbolem wiarygodności i bezpieczeństwa.
Dzisiaj znajduje się w czołówce banków w naszym kraju. Swoim klientom oferuje nowoczesne usługi finansowe w sieci własnych placówek, która liczy ponad 1,2 tys. oddziałów, niemal dwóch tysięcy agencji prowadzących działalność w imieniu Banku oraz przez całą dobę, we wszystkie dni w roku, przez Internet i telefon. PKO Bank Polski dysponuje ponadto największą w kraju siecią bankomatów - liczącą ponad 2,3 tys. urządzeń.

Rówieśnik II Rzeczypospolitej

Wydanym 8 lutego 1919 r. Dekretem Naczelnik Państwa Józef Piłsudski powołał do życia Pocztową Kasę Oszczędności - instytucję, która zapoczątkowała istnienie PKO Banku Polskiego.
Do zadań PKO, zbudowanej na wzór kas pocztowych w wielu krajach europejskich, należało organizowanie systemu oszczędnościowego, obrotu przekazowego i czekowego, kupno i sprzedaż państwowych papierów wartościowych, inkaso weksli.
Kasa podlegała ministrowi poczt i telegrafów, a jej pracownicy byli urzędnikami państwowymi.
Sukcesem przedwojennej PKO była rozbudowa systemu różnych form oszczędzania, co miało przyzwyczaić społeczeństwo do korzystania z usług instytucji bankowych i przyciągnąć do PKO dużą część pieniędzy przechowywanych w skrytkach domowych. Planom tym nie sprzyjał początkowo brak polskiej waluty (złoty został wprowadzony w kwietniu 1924 r.) oraz wysoka inflacja w pierwszych latach powojennych.
W 1925 r. przeciętne wkłady na jedną książeczkę wahały się od 153 do 213 zł. Największe zainteresowanie oszczędzaniem w PKO wykazywali urzędnicy i wojskowi (18,9 proc. wszystkich książeczek), rzemieślnicy i robotnicy (14,6 proc.), przedstawiciele wolnych zawodów (13 proc.), młodzież szkolna i dzieci oszczędzające w Szkolnych Kasach Oszczędności (12,3 proc.). Wyrazem rosnącego zaufania do PKO był wzrost liczby książeczek oszczędnościowych. W 1928 r. było ich 180 tys., a w 1939 r. - już 3 mln 400 tys.
Wysokość zgromadzonych wkładów (w 1938 r. sięgająca 800 mln zł) plasowała PKO na pierwszym miejscu wśród polskich banków. Pozwoliło to na finansowe zaangażowanie w inwestycje krajowe. Ze środków zgromadzonych w PKO finansowano pośrednio (przez zakup skarbowych papierów wartościowych) m.in. budownictwo mieszkaniowe, budowę dróg, mostów i linii kolejowych, a także największe budowy odrodzonej Polski - miasta i portu w Gdyni, zapór w Porąbce i w Rożnowie, Centralnego Okręgu Przemysłowego.

Wojna i okupacja

Latem 1939 r. posiadacze książeczek oszczędnościowych i kont czekowych, zaniepokojeni wzrastającym napięciem w stosunkach polsko-niemieckich, zaczęli gwałtownie podejmować pieniądze ze swoich rachunków. W tej sytuacji pogotowie kasowe PKO okazało się niewystarczające do pokrywania bieżących wypłat. Pomocy Kasie - w formie pożyczki - udzielił Bank Polski.
W pierwszych dniach wojny kolejne oddziały PKO ewakuowały się w kierunku wschodnim - częściowo kontynuując działalność kasową, a w części bankowe transporty zostały skonfiskowane przez oddziały armii radzieckiej. Natomiast okupant niemiecki pozwolił PKO na prowadzenie działalności kasowej, ale w bardzo ograniczonym zakresie.
W czasie wojny - począwszy od nieudanej ewakuacji oddziałów we wrześniu 1939 r., a na Powstaniu Warszawskim skończywszy - PKO poniosła ogromne straty. Zniszczeniu uległy nie tylko dokumenty i wyposażenie biur, ale również większość należących do PKO nieruchomości w Warszawie. Duże straty poniósł personel Banku.

Odrodzenie z ruin

Już w styczniu 1945 r. Ministerstwo Skarbu przygotowało projekt reorganizacji polskiej bankowości. W wykazie banków, które miały podjąć działalność, nie było jednak Pocztowej Kasy Oszczędności. Tymczasem pracownicy PKO samorzutnie przystąpili do zabezpieczania resztek majątku i podejmowania starań o wznowienie działalności. Pisano liczne memoriały i petycje, które ostatecznie zostały uwzględnione. W kwietniu 1945 r. Minister Skarbu wydał zarządzenie w sprawie uruchomienia PKO. Siedzibą władz był początkowo Kraków.
Odrodzona PKO starała się zrekonstruować przedwojenny model funkcjonowania. Jednak nie zarząd, ale władze ministerstwa i PZPR decydowały o zasadniczych kierunkach polityki Kasy. Postanowieniem dekretu z 1948 r. o reformie bankowej w miejsce Pocztowej Kasy Oszczędności powołano Powszechną Kasę Oszczędności.

Od kasy do banku

Mimo zmiany nazwy, w potocznym odczuciu nie nastąpiło zerwanie ciągłości funkcjonowania największej polskiej instytucji oszczędnościowej. Dla większości klientów i dużej części pracowników Powszechna Kasa Oszczędności stanowiła bezpośrednią kontynuację Pocztowej Kasy Oszczędności.
Stopniowo rosło zainteresowanie znanymi sprzed wojny formami oszczędzania. O ile w 1946 r. PKO obsługiwała zaledwie 6 tys. książeczek oszczędnościowych, to trzy lata później - już 270 tys. Na wzrost zaufania do Kasy wpłynęła reforma walutowa w 1950 r., ponieważ wkłady oszczędnościowe w PKO były przeliczane na nowe złote w stosunku 100:3, podczas gdy gotówka w zdecydowanie mniej korzystnym stosunku 100:1.
Stopniowo rozwijała się własna sieć PKO, lecz większość operacji dokonywały placówki pocztowe. Zakres działań Kasy nadal był ograniczony do przyjmowania oszczędności Polaków i przekazywania ich w formie lokaty do budżetu państwa. Dopiero w roku 1972 upoważniono PKO do udzielania ludności pożyczek gotówkowych. W 1974 r. obsługiwano blisko 32 mln książeczek, a ofertę PKO wzbogacono o rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (ROR) dla osób fizycznych.
Kolejnym zwrotem w historii był rok 1975, kiedy Kasę włączono do struktur Narodowego Banku Polskiego (NBP). Nazwa PKO, którą zachowała część oddziałów NBP i stworzenie w NBP odrębnych pionów odpowiadających za zakres działania dawnej Kasy, nie oznacza, że Powszechna Kasa Oszczędności istniała w tym okresie w choćby w szczątkowej formie.
Do reaktywowania PKO doszło w 1987 r. Statut Powszechnej Kasy Oszczędności nadany uchwałą Rady Ministrów z 7 września określał, że "PKO jest bankiem oszczędnościowo-kredytowym oraz dewizowym obsługującym osoby fizyczne i prawne, jednostki gospodarki uspołecznionej, w tym spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe i jednostki gospodarki nieuspołecznionej". PKO przejęła od NBP sieć składającą się z 345 placówek bankowych i 120 ekspozytur, 6671 Szkolnych Kas Oszczędności oraz otrzymała 23,3 tys. etatów. W pasywach dominowały wówczas oszczędności klientów indywidualnych (90, 2 proc.), a w aktywach kredyty udzielone spółdzielniom mieszkaniowym (47,5 proc.).

Transformacja gospodarki

Proces przystosowywania działalności naszego Banku do warunków wolnego rynku, na którym przyszło działać po 1989 r., następował bardzo szybko. W statucie nadanym w 1992 r. po raz pierwszy użyto nazwy Powszechna Kasa Oszczędności - Bank Państwowy (w skrócie PKO BP).
W następnym roku powołano pierwszą Radę Nadzorczą PKO Banku Polskiego. W jej skład weszli przedstawiciele NBP, Ministerstwa Finansów oraz pracowników Banku. Funkcjonowała na takich zasadach, jak w spółkach prawa handlowego.
Pod koniec 1993 r. Bank miał już prawie 1 tys. oddziałów i ekspozytur, co stanowiło ponad 20 proc. sieci placówek bankowych w Polsce. Znajdował się pierwszej trójce polskich banków.
W 1999 r. klientom zaproponowano takie nowe produkty, jak rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy Superkonto - uznany wówczas za najlepszy produkt tego typu na polskim rynku, Graffiti Konto Młodych, Superkonto Student oraz produkty depozytowe.
W roku 1997 uruchomiony został informacyjny portal internetowy, a trzy lata później zaproponowano klientom usługi bankowości elektronicznej.
Wraz z rozwojem oferty Bank rozbudowywał sieć oddziałów, instalując na dużą skalę bankomaty uzupełniające działalność kasową. Pierwszy bankomat uruchomiono we wrześniu 1990 r. w Oddziale 10 w Warszawie. PKO Bank Polski bardzo szybko zajął pierwsze miejsce na rynku pod względem obsługiwanych rachunków klientów indywidualnych i instytucjonalnych oraz wydanych kart płatniczych. Niezmiennie pozostaje liderem w sprzedaży kredytów.

Na czele ligi

Ważnym wydarzeniem było przekształcenie Banku w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod nazwą PKO Bank Polski Spółka Akcyjna. Wpisano ją do rejestru 12 kwietnia 2000 r. Rozpoczął się proces przygotowania spółki do upublicznienia akcji. Debiut giełdowy - powszechnie uznany za bardzo udany - nastąpił 10 listopada 2004 r.
Kolejne wielkie wyzwanie stanowiło wdrożenie w latach 2005-2008 Zintegrowanego Systemu Informatycznego. Był to największy i najszybciej zrealizowany projekt informatyczny w instytucji finansowej w Polsce. Pozwolił na pracę wszystkich oddziałów i połowy agencji Banku w jednolitym środowisku informatycznym.
Dzisiaj PKO Bank Polski jest uniwersalnym bankiem depozytowo-kredytowym, obsługującym osoby fizyczne, małe i duże firmy oraz wielkie korporacje, instytucje rządowe i samorządowe, a także inne podmioty. PKO Bank Polski oferuje swoim klientom tradycyjne lokaty ze stałym lub zmiennym oprocentowaniem oraz lokaty walutowe. Ponadto w ofercie detalicznej Banku znajdują się konta oszczędnościowe, polisolokaty, a także lokaty połączone z inwestycją w fundusze. Jako jeden z niewielu na rynku, PKO Bank Polski umożliwia integrację rachunku maklerskiego z rachunkiem bankowym. Usługa ta pozwala m.in. aktywnie uczestniczyć w transakcjach kupna i sprzedaży wszystkich instrumentów finansowych notowanych na GPW, np. akcji, obligacji czy kontraktów terminowych. Inwestować w fundusze klienci mogą także bezpośrednio ze swoich rachunków za pośrednictwem platformy internetowej.
Bank prowadzi działalność skarbową i inwestycyjną. Jest także obecny na rynkach zagranicznych - od 2004 r. na Ukrainie oraz w Wielkiej Brytanii, gdzie w Londynie w grudniu 2007 r. została otwarta pierwsza placówka. Podstawowe obszary biznesowe Banku wspierają spółki tworzące wraz z nim Grupę Kapitałową PKO Banku Polskiego.

Patrząc w przyszłość

Wzmocnieniu pozycji PKO Banku Polskiego na rynku służą nowatorskie rozwiązania. W styczniu 2010 r. nasz Bank, jako pierwszy w kraju, podjął decyzję o wymianie wszystkich swoich debetowych kart Visa dla klientów indywidualnych w tradycyjnej technologii paska magnetycznego na karty Visa z mikroprocesorem i z dodatkową funkcją zbliżeniową Visa payWave. Ich wydawanie rozpoczęto na początku września 2010 r.
Bank uruchomił pierwszy bankomat z dodatkową funkcjonalnością, umożliwiającą korzystanie z urządzenia przez osoby niewidome i niedowidzące. Zainstalowane w Laskach pod Warszawą, w pobliżu ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych im. Róży Czackiej prowadzonego przez Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi urządzenie posiada możliwość komunikacji głosowej przez słuchawki oraz napisy w alfabecie Braille'a. W planach jest rozszerzenie tego rozwiązań na kolejne bankomaty.
Od połowy listopada 2010 r. Bank zwiększa sieć bezprowizyjnych bankomatów dla swoich klientów. Dodatkowo mogą oni skorzystać z ponad 1 tys. bankomatów BZ WBK, oprócz dostępnych już urządzeń własnych Banku i należących do eService, spółki Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego, w łącznej liczbie około 2,4 tys.
Jako pierwszy na rynku udostępnił swoim klientom elektroniczne wrzutnie nowego typu, które umożliwiają księgowanie wpłat zamkniętych maksymalnie w ciągu 30 minut od momentu zdeponowania pieniędzy w urządzeniu. Do końca 2011 r. będzie funkcjonowało ponad 80 wrzutni działających on-line.
Zgodnie ze strategią Bank będzie także konsekwentnie rozwijał swoje usługi oferowane drogą elektroniczną. W 2010 roku rozpoczęła się gruntowna rewitalizacja marki Inteligo, która docelowo Inteligo ma stać się największym bankiem internetowym w Polsce.