Rozdział 4

IV. Charakterystyka wybranych pozycji skonsolidowanego sprawozdania finansowego

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ na dzień 31 grudnia 2011 r.

AKTYWA Komen-
tarz
31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%) 31.12.2011 r. Struktura (%) 31.12.2010 r. Struktura (%)
Kasa, środki w Banku Centralnym 1. 9.142.168 6.182.412 2.959.756 48 5 4
Należności od banków 2. 2.396.227 2.307.032 89.195 4 1 1
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu 3. 1.311.089 1.503.649 (192.560) (13) 1 1
Pochodne instrumenty finansowe 4. 3.064.733 1.719.085 1.345.648 78 2 2
Instrumenty finansowe wyznaczone do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 5. 12.467.201 10.758.331 1.708.870 16 7 6
Kredyty i pożyczki udzielone klientom 6. 141.634.494 130.668.119 10.966.375 8 74 77
Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży 7. 14.393.276 10.219.400 4.173.876 41 8 6
Inwestycje w jednostki współzależne i stowarzyszone 8. 123.119 172.931 (49.812) (29) - -
Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży 20.410 19.784 626 3 - -
Zapasy 9. 566.846 530.275 36.571 7 - -
Wartości niematerialne 10. 1.800.008 1.802.037 (2.029) - 1 1
Rzeczowe aktywa trwałe 11. 2.541.317 2.576.445 (35.128) (1) 1 2
Należności z tytułu bieżącego podatku dochodowego 28. 5.957 4.318 1.639 38 - -
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 28. 543.922 582.802 (38.880) (7) - -
Inne aktywa 12. 737.270 613.881 123.389 20 - -
Aktywa razem 190.748.037 169.660.501 21.087.536 12 100 100
ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁY WŁASNE Komen-
tarz
31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana
tys.zł
Zmiana
(%)
31.12.2011 r. Struktura
(%)
31.12.2010 r.
Struktura
(%)
Zobowiązania wobec Banku Centralnego  3.454   3.370   84 2 -  
Zobowiązania wobec banków  13. 6.239.164   5.233.875   1.005.289   19 4 3
Pochodne instrumenty finansowe  4. 2.645.281   2.404.795   240.486   10 1 2
Zobowiązania wobec klientów  14. 146.473.897   132.981.215   13.492.682   10 77 78
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych 15. 7.771.779   3.298.867   4.472.912   136 4 2
Zobowiązania podporządkowane  16. 1.614.377   1.611.779   2.598   -   1 1
Pozostałe zobowiązania  17. 2.450.763   2.092.834   357.929   17 1 1
Zobowiązania z tytułu bieżącego podatku dochodowego  28. 78.810   67.744   11.066   16 -  
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 28. 29.364   22.764   6.600   29 -   -  
Rezerwy  18. 619.164   583.690   35.474   6 -  
Zobowiązania razem 167.926.053   148.300.933   19.625.120   13 88 87
Kapitał zakładowy 1.250.000   1.250.000   -   -   1 1
Pozostałe kapitały 17.881.264   16.888.145   993.119   6 9 10
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych (92.023) (109.747) 17.724   (16) - -
Niepodzielony wynik finansowy (23.162) 112.297   (135.459) (121) -
Wynik roku bieżącego 3.807.195   3.216.883   590.312   18 2 2
Kapitał przypisany akcjonariuszom jednostki dominującej 22.823.274   21.357.578   1.465.696   7 12 13
Udziały niekontrolujące (1.290) 1.990   (3.280) (165) -
Kapitały własne 19. 22.821.984   21.359.568   1.462.416   7 12 13
Zobowiązania i kapitały własne razem 190.748.037   169.660.501   21.087.536   12 100 100

SKONSOLIDOWANY RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT za rok obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r.

Komen-
tarz
2011 r. tys.zł 2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%) 2011 r. Struktura (%) 2010 r. Struktura (%)
Przychody z tytułu odsetek 12.037.762 10.415.315 1.622.447 16 72 69
Koszty z tytułu odsetek (4.428.646) (3.899.149) (529.497) 14 37 35
Wynik z tytułu odsetek 21. 7.609.116 6.516.166 1.092.950 17
Przychody z tytułu prowizji i opłat 3.837.165 3.880.863 (43.698) (1) 23 26
Koszty z tytułu prowizji i opłat (735.721) (738.034) 2.313 - 6 7
Wynik z tytułu prowizji i opłat 22. 3.101.444 3.142.829 (41.385) (1)
Przychody z tytułu dywidend 6.800 5.663 1.137 20 - -
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej (75.056) (62.577) (12.479) 20 1 1
Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych 20.179 73.056 (52.877) (72) - -
Wynik z pozycji wymiany 23. 337.296 346.762 (9.466) (3) 2 2
Pozostałe przychody operacyjne 24.  451.723 469.388 (17.665) (4) 3 3
Pozostałe koszty operacyjne 25. (309.186) (293.736) (15.450) 5 3 2
Wynik z tytułu odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości i rezerw 26. (1.930.447) (1.868.364) (62.083) 3 16 17
Ogólne koszty administracyjne 27. (4.411.357) (4.249.136) (162.221) 4 37 38
Wynik z działalności operacyjnej 4.800.512 4.080.051 720.461 18
Udział w zyskach i stratach jednostek stowarzyszonych i współzależnych (19.652) (815) (18.837) 2.311 - -
Zysk brutto 4.780.860 4.079.236 701.624 17
Komen-
tarz
2011 r. tys.zł 2010 r. tys.zł zmiana tys.zł zmiana (%) 2011 r. Struktura (%) 2010 r. Struktura (%)
Zysk brutto 4.780.860 4.079.236 701.624 17
Podatek dochodowy (976.115) (866.430) (109.685) 13
Zysk netto (z uwzględnieniem udziałowców niesprawujących kontroli) 3.804.745 3.212.806 591.939 18
Zyski i straty udziałowców niesprawujących kontroli (2.450) (4.077) 1.627 (40)

Zysk netto przypadający na jednostkę dominującą

3.807.195 3.216.883 590.312 18
Przychody razem 16.690.925 15.191.047 1.499.878 10 100 100
Koszty razem (11.910.065) (11.111.811) (798.254) 7 100 100
Zysk brutto 4.780.860 4.079.236 701.624 17
2011r. 2010r.
Wskaźniki rentowności
Rentowność brutto (zysk brutto / przychody ogółem) 28,6% 26,9%
Rentowność netto (zysk netto / przychody ogółem) 22,8% 21,1%
Wskaźnik zwrotu z kapitału (zysk netto / średnie aktywa netto) (2) 17,2% 15,4%
Wskaźnik zwrotu z aktywów (zysk netto / średnie aktywa ogółem) (2) 2,1% 2,0%
Wskaźnik kosztów / przychodów (ogólne koszty administracyjne / wynik na działalności bankowej) (3) 39,6% 41,7%
Stopa przychodu odsetkowego z aktywów pracujących (przychody z tytułu odsetek / średnie aktywa pracujące) (2) 7,1% 6,8%
Cena środków obcych (koszty odsetek / średnie zobowiązania oprocentowane) (2) 2,9% 2,8%
Wskaźniki jakości aktywów
Udział aktywów pracujących w aktywach ogółem (4) 93,9% 93,9%
Udział kredytów ze stwierdzoną utratą wartości w kredytach dla klientów brutto ogółem 8,0% 8,0%
Pokrycie odpisami aktualizującymi kredytów i pożyczek udzielonych klientom 42,3% 40,0%
Koszt ryzyka (5) 1,3%  1,4% 
Wskaźniki płynności
Urealniona skumulowana luka płynności do 1 miesiąca w tys. zł (6) 19.393.513 17.310.022
Urealniona skumulowana luka płynności od 1 do 3 miesięcy w tys. zł (6) 17.793.708 16.360.180
Kredyty do depozytów 96,7% 98,3%
Inne wskaźniki
Współczynnik wypłacalności 12,37% 12,47%
Fundusze własne (tys. zł) 18.342.916 17.618.546
Całkowity wymóg kapitałowy (tys. zł) 11.864.692 11.301.786

Wybrane wskaźniki charakteryzujące sytuację majątkową i finansową oraz wyniki finansowe Grupy

Działalność gospodarczą Grupy, jej wynik finansowy za rok obrotowy oraz sytuację majątkową i finansową na dzień bilansowy w porównaniu do roku ubiegłego charakteryzują następujące wskaźniki (1):

(1) Wartości poszczególnych wskaźników mogą być różne od wskaźników przedstawionych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym ze względu na odmienny sposób kalkulacji.
(2) Stany średnie pozycji bilansowych obliczono na podstawie stanu poszczególnych pozycji na początku i końcu bieżącego oraz poprzedniego roku obrotowego.
(3) Wynik na działalności bankowej rozumiany jako wynik na działalności operacyjnej pomniejszony o ogólne koszty administracyjne oraz wynik z tytułu odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości.
(4) Aktywa pracujące definiowane są jako środki w banku centralnym (bez kasy), należności od banków i kredyty i pożyczki udzielone klientom, inwestycyjne, wyznaczone do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat oraz przeznaczone do obrotu papiery wartościowe. 
(5) Koszt ryzyka jest kalkulowany jako iloraz wyniku odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości kredytów i pożyczek udzielonych klientom za okres i średniego salda kredytów
i pożyczek udzielonych klientom brutto.
(6) Wskaźniki płynności definiowane są jako stosunek zapadalnych aktywów do wymagalnych pasywów według urealnionych terminów zapadalności na dzień bilansowy.
Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2011 r.

1. Kasa, środki w Banku Centralnym

Na dzień 31 grudnia 2011 r. saldo pozycji „Kasa, środki w Banku Centralnym” wynosiło 9.142.168 tys. zł (6.182.412 tys. zł na koniec 2010 r.), z czego 99% (9.060.280 tys. zł) dotyczyło Banku. Trzy czwarte całkowitego salda (6.845.759 tys. zł) stanowiły środki utrzymywane przez Bank na rachunku w Narodowym Banku Polskim (3.782.717 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.).

Na dzień bilansowy Bank naliczał i utrzymywał rezerwę obowiązkową zgodnie z Uchwałą Nr 15/2004 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie zasad i trybu naliczania oraz utrzymywania przez banki rezerwy obowiązkowej. Na dzień 31 grudnia 2011 r. deklarowana rezerwa obowiązkowa do utrzymania w NBP wynosiła 4.975.268 tys. zł (4.553.482 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.).

2. Należności od banków

Na dzień bilansowy saldo należności od banków wyniosło 2.396.227 tys. zł, z czego 2.189.913 tys. zł (tj. 91%) dotyczyło Banku (2.135.065 tys. zł, tj. 93% na dzień 31 grudnia 2010 r.). Saldo należności od banków na poszczególne daty bilansowe oraz ich dynamikę zaprezentowano w poniższej tabeli:

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Lokaty w innych bankach 1.912.647 1.493.827 418.820 28
Rachunki bieżące 405.724 722.717 (316.993) (44)
Udzielone kredyty i pożyczki 76.483 84.462 (7.979) (9)
Należności z tytułu nierozliczonych transakcji 32.385 28.089 4.296 15
Środki pieniężne w drodze 1.800 6.862 (5.062) (74)
Razem 2.429.039 2.335.957 93.082 4
Odpis z tytułu utraty wartości należności (32.812) (28.925) (3.887) 13
Razem netto 2.396.227 2.307.032 89.195 4

Wzrost stanu należności od banków (o 89.195 tys. zł, tj. 4%) był spowodowany głównie zwiększeniem stanu lokat w innych bankach (wzrost o 418.820 tys. zł, tj. 28%),co było częściowo kompensowane spadkiem salda rachunków bieżących (spadek o 316.993 tys. zł, tj. o 44%).

Odpis z tytułu utraty wartości należności w wysokości 32.812 tys. zł (28.925 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) dotyczył głównie należności od banku zagranicznego z tytułu nierozliczonych transakcji instrumentami pochodnymi postawionymi w stan wymagalności w wysokości 32.385 tys. zł (28.089 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.).
 
Na dzień bilansowy należności denominowane w walutach obcych stanowiły równowartość 2.062.246 tys. zł, tj. 85% salda brutto (2.087.392 tys. zł, tj. 89% salda brutto na dzień 31 grudnia 2010 r.).

3. Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu

Saldo „Aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu” na dzień 31 grudnia 2011 r. wyniosło 1.311.089 tys. zł i w całości dotyczyło Banku. Na pozycję składały się następujące aktywa:

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Polskie obligacje skarbowe (PLN) 1.219.069 1.483.144 (264.075) (18)
Bony skarbowe 49.402 - 49.402 100
Inne 42.618 20.505 22.113 108
Razem 1.311.089 1.503.649 (192.560) (13)

Spadek wyceny aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu o 192.560 tys. zł (tj. 13%) na dzień bilansowy był spowodowany zmniejszeniem zaangażowania Banku w polskie obligacje skarbowe (spadek o 264.075 tys. zł, tj. 18%) i był częściowo kompensowany wzrostem zaangażowania Banku w bony skarbowe (wzrost o 49.402 tys. zł, brak w portfelu na dzień 31 grudnia 2010 r.) oraz innych papierów wartościowych (wzrost o 22.113 tys. zł, tj. 108%). Portfel aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu podlegał znaczącym fluktuacjom na koniec poszczególnych miesięcy badanego okresu, osiągając najwyższe saldo na koniec marca 2011 r. (3.329.249 tys. zł).

Na dzień 31 grudnia 2011 r. polskie obligacje skarbowe stanowiły 93% salda wszystkich aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu.

4. Pochodne instrumenty finansowe

Saldo należności z tytułu dodatniej wyceny instrumentów pochodnych w porównaniu do końca 2010 r. wzrosło o 1.345.648 tys. zł (tj. o 78%) i na dzień 31 grudnia 2011 r. wynosiło 3.064.733 tys. zł. Saldo zobowiązań z tytułu ujemnej wyceny instrumentów pochodnych wyniosło 2.645.281 tys. zł i w porównaniu do końca 2010 r. uległo zwiększeniu o 240.486 tys. zł (tj. o 10%). Udział Banku w saldach obu pozycji wynosił prawie 100%, a składały się na nie wyceny następujących transakcji:

31.12.2011 r. Aktywa tys.zł 31.12.2011 r. Zobowiązania tys.zł 31.12.2010 r. Aktywa tys.zł 31.12.2010 r. Zobowiązania tys.zł
Swapy stopy procentowej 2.399.066 2.378.165 1.585.613 2.252.113
- w tym CIRS 419.640 421.039 126.219 687.977
Walutowe transakcje terminowe 557.624 195.991 80.560 126.585
Opcje 106.492 70.112 46.397 25.382
Inne 1.551 1.013 6.515 715
Razem 3.064.733 2.645.281 1.719.085 2.404.795
Zmianę powyższych sald na 31 grudnia 2011 r. w stosunku do stanu na dzień 31 grudnia 2010 r. zaprezentowano w tabeli poniżej:
Zmiana Aktywa tys.zł Zmiana Aktywa % Zmiana Zobowiązania tys.zł Zmiana Zobowiązania %
Swapy stopy procentowej 813.453 51 126.052 6
- w tym CIRS 293.421 232 (266.938) (39)
Walutowe transakcje terminowe 477.064 592 69.406 55
Opcje 60.095 130 44.730 176
Inne (4.964) (76) 298 42
Razem 1.345.648 78 240.486 10

W 2011 r. nastąpił wzrost zarówno dodatniej, jak i ujemnej wyceny transakcji pochodnych. Najbardziej znacząca zmiana dotyczyła wzrostu dodatniej wyceny transakcji stopy procentowej oraz walutowych transakcji terminowych i wiązała się m.in. ze wzrostem nominału zawartych transakcji (wzrost odpowiednio o 157.724.082 tys. zł, tj. 36% oraz 23.845.196 tys. zł, tj. 95%).

Od 2009 r. Bank stosuje rachunkowość zabezpieczeń (portfelowe zabezpieczenie przepływów pieniężnych) zgodnie z MSR39 F6.2 – F6.3. W 2011 r. Bank ustanowił jedno nowe powiązanie zabezpieczające:

  • Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych kredytów w CHF o zmiennym oprocentowaniu, wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych, z wykorzystaniem transakcji IRS. W związku z ustanowieniem nowej relacji zabezpieczającej w 2011 r. w sprawozdaniu z całkowitych dochodów ujęto kwotę 28.415 tys. zł netto.

Ponadto Bank nadal stosował utworzone w latach poprzednich relacje zabezpieczające:

  • zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych kredytów hipotecznych w CHF oraz lokat negocjowanych w PLN, wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych oraz ryzyka kursowego, z wykorzystaniem transakcji CIRS – w związku z zastosowaniem strategii w 2011 r. w sprawozdaniu całkowitych dochodów ujęto kwotę 45.337 tys. zł netto,
  • zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych kredytów w EUR o zmiennym oprocentowaniu, wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych, z wykorzystaniem transakcji IRS – w związku z zastosowaniem strategii w 2011 r. w sprawozdaniu z całkowitych dochodów ujęto kwotę 70.325 tys. zł netto,
  • zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych kredytów PLN o zmiennym oprocentowaniu, wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych, z wykorzystaniem transakcji IRS – w związku z zastosowaniem strategii w 2011 r. w sprawozdaniu
    z całkowitych dochodów ujęto kwotę 184 tys. zł netto.

Łącznie, w wyniku stosowania rachunkowości zabezpieczeń Bank rozpoznał w sprawozdaniu z całkowitych dochodów po uwzględnieniu podatku odroczonego kwotę 144.261 tys. zł (98.648 tys. zł po uwzględnieniu podatku odroczonego w 2010 r. ). Jednocześnie, w rachunku zysków i strat Bank rozpoznał część nieefektywną zmienności przepływów pieniężnych w kwocie 64.342 tys. zł (82.879 tys. zł w 2010 r.).

Jednocześnie, z całkowitych dochodów rozliczeniu do wyniku finansowego uległa kwota (1.112.235) tys. zł (267.292 tys. zł w 2010 r.).

Zgodnie z zasadami rachunkowości Banku wycena transakcji pochodnych zabezpieczających podlega dekompozycji i wpływa na następujące pozycje:

  • różnice kursowe z tytułu rewaluacji nominału – wynik z pozycji wymiany;
  • odsetki naliczone na dzień bilansowy – wynik z tytułu odsetek;
  • wycena rynkowa do wartości godziwej – kapitał z aktualizacji wyceny oraz wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej (w części nieefektywnej).

Na dzień bilansowy wycena netto transakcji pochodnych desygnowanych do rachunkowości zabezpieczeń w ramach dwóch stosowanych przez Bank relacji zabezpieczających opartych o te instrumenty wyniosła 174.327 tys. zł:

Aktywa 31.12.2011 r. tys.zł Zobowiązania 31.12.2011 r. tys.zł Netto 31.12.2011 r. tys.zł
Wycena do wartości godziwej, w tym: 313.182 67.845 381.027
- wycena do dnia wprowadzenia rachunkowości zabezpieczeń (wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej) 111.117 (100.373) 10.744
- wycena od dnia objęcia rachunkowością zabezpieczeń (kapitał z aktualizacji wyceny) 202.065 168.218 370.283
Różnice kursowe z tytułu rewaluacji nominału (wynik z pozycji wymiany) 74.732 (453.863) (379.131)
Odsetki naliczone (wynik odsetkowy) 129.011 43.420 172.431
Razem 516.925 (342.598) 174.327
Na dzień 31 grudnia 2010 r. wycena netto transakcji pochodnych desygnowanych do rachunkowości zabezpieczeń wyniosła (402.062) tys. zł:
Aktywa 31.12.2010 r .tys.zł Zobowiązania 31.12.2010 r. tys. zł Netto 31.12.2010 r. tys.zł
Wycena do wartości godziwej, w tym: 114.394 202.271 316.665
- wycena do dnia wprowadzenia rachunkowości zabezpieczeń (wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej) 140.855 (101.320) 39.535
- wycena od dnia objęcia rachunkowością zabezpieczeń (kapitał z aktualizacji wyceny) (26.461) 303.591 277.130
Różnice kursowe z tytułu rewaluacji nominału (wynik z pozycji wymiany) (74.055) (822.521) (896.576)
Odsetki naliczone (wynik odsetkowy) 113.582 64.267 177.849
Razem 153.921 (555.983) (402.062)

5. Instrumenty finansowe wyznaczone do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat

Saldo „Instrumentów finansowych wyznaczonych do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat” w porównaniu do końca 2010 r. wzrosło o 1.708.870 tys. zł (tj. 16%). Na dzień 31 grudnia 2011 r. wyniosło 12.467.201 tys. zł i podobnie jak w roku poprzednim w całości dotyczyło Banku. W skład portfela wchodziły następujące kategorie papierów wartościowych:

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Bony pieniężne NBP 8.593.791 3.997.780 4.596.011 115
Bony skarbowe 2.180.148 1.893.058 287.090 15
Polskie obligacje skarbowe PLN 1.318.278 4.738.644 (3.420.366) (72)
Obligacje komunalne EUR 143.973 128.849 15.124 12
Obligacje skarbowe EUR 122.089 - 122.089 100
Polskie obligacje komunalne 108.922 - 108.922 100
Razem 12.467.201 10.758.331 1.708.870 16

Wzrost salda instrumentów finansowych wyznaczonych do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat wynikał głównie ze zwiększenia zaangażowania Banku w krótkoterminowe papiery wartościowe – w porównaniu do końca 2010 r. salda bonów pieniężnych NBP oraz bonów skarbowych zwiększyły się odpowiednio o 4.596.011 tys. zł (tj. 115%) oraz 287.090 tys. zł (tj. 15%). Wzrost ten był częściowo kompensowany spadkiem salda obligacji skarbowych w złotych (spadek o 3.420.366 tys. zł, tj. 72% w stosunku do stanu na dzień 31 grudnia 2010 r.). Najbardziej znaczący wzrost zaangażowania Banku w bony pieniężne miał miejsce w grudniu 2011 r. – zwiększenie salda o 3.595.066 tys. zł w stosunku do miesiąca poprzedniego.

Emitentami wszystkich instrumentów finansowych wyznaczonych do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat były podmioty polskie. Na dzień bilansowy, 11% salda stanowiły instrumentu notowane na zorganizowanych giełdach (29% na koniec 2010 r.).

6. Kredyty i pożyczki udzielone klientom

Portfel kredytów i pożyczek udzielonych klientom mierzony wartością brutto udzielonych kredytów wzrósł w 2011 r. o 11.767.948 tys. zł (tj. 9%) w stosunku do stanu na dzień 31 grudnia 2010 r., osiągając wartość 147.292.737 tys. zł.

Analizę struktury i jakości portfela kredytowego zaprezentowano w punktach poniżej.

a) Struktura rodzajowa portfela kredytowego Grupy

Na portfel kredytowy brutto na dzień bilansowy składały się:

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Sektor finansowy (z wyłączeniem banków) 1.252.368 2.999.096 (1.746.728) (58)
kredyty gospodarcze 1.252.368 2.999.096 (1.746.728) (58)
Sektor niefinansowy 140.973.940 128.675.195 12.298.745 10
kredyty mieszkaniowe i dla developerów 71.156.253 62.678.534 8.477.719 14
kredyty gospodarcze 45.480.936 40.353.507 5.127.429 13
kredyty konsumpcyjne 24.336.751 25.643.154 (1.306.403) (5)
Sektor budżetowy 5.066.429 3.850.498 1.215.931 32
kredyty gospodarcze 5.066.429 3.849.854 1.216.575 32
kredyty mieszkaniowe - 644 (644) (100)
Razem kredyty i pożyczki brutto 147.292.737 135.524.789 11.767.948 9
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości (5.658.243) (4.856.670) (801.573) 17
Razem kredyty i pożyczki netto 141.634.494 130.668.119 10.966.375 8

Na dzień bilansowy saldo kredytów i pożyczek udzielonych klientom netto wynosiło 141.634.494 tys. zł, z czego 137.548.973 tys. zł (tj. 97%) dotyczyło Banku (127.065.998  tys. zł, tj. 97% na dzień 31 grudnia 2010 r.). Na pozostałe 3% składały się między innymi należności leasingowe Grupy Bankowy Fundusz Leasingowy SA w kwocie 2.886.287 tys. zł (2.470.759 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) oraz kredyty i pożyczki udzielone przez Kredobank SA o wartości 775.708 tys. zł (1.035.672 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.). Spadek salda kredytów i pożyczek udzielonych przez Kredobank wynikał ze sprzedaży części portfela wierzytelności kredytowych ze stwierdzoną utratą wartości do spółki Finansowa Kompania „Prywatne Inwestycje” Sp. z o.o. w kwocie 239.187 tys. zł (obie spółki wchodzą w skład Grupy i są konsolidowane metodą pełną).

Na dzień 31 grudnia 2011 r. 24% (tj. 35.679.608 tys. zł) salda kredytów i pożyczek dotyczyło udzielonych kredytów i pożyczek w walutach obcych (w tym 69% było denominowane we franku szwajcarskim). Na dzień 31 grudnia 2010 r. należności w walutach obcych stanowiły 23% salda, tj. 31.655.036 tys. zł (z tego 72% dotyczyło franka szwajcarskiego).

b) Struktura jakościowa portfela kredytowego Grupy

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł 31.12.2011 r. Struktura % 31.12.2010 r. Struktura %
Kredyty i pożyczki ze zidentyfikowaną utratą wartości 11.547.179 10.659.485 7,8 7,9
Kredyty i pożyczki bez utraty wartości brutto 132.749.417 122.304.640 90,1 90,3
Należności leasingowe ze zidentyfikowaną utratą wartości 250.053 227.689 0,2 0,1
Należności leasingowe bez utraty wartości brutto 2.746.088 2.332.975 1,9 1,7
Kredyty i pożyczki brutto razem 147.292.737 135.524.789 100,0 100,0
Odpisy na kredyty i pożyczki ze zidentyfikowaną utratą wartości (4.893.392) (4.281.537) 86,5 88,1
Odpisy na poniesioną, ale niezidentyfikowaną utratę wartości kredytów i pożyczek (IBNR) (656.478) (485.228) 11,6 10
Odpisy na należności leasingowe ze zidentyfikowaną utratą wartości (96.271) (77.522) 1,7 1,6
Odpisy na poniesioną, ale niezidentyfikowaną utratę wartości należności leasingowych (IBNR) (12.102) (12.383) 0,2 0,3
Odpisy z tytułu utraty wartości kredytów i pożyczek razem (5.658.243) (4.856.670) 100,0 100,0
Kredyty i pożyczki netto razem 141.634.494 130.668.119

Na koniec 2011 r. udział kredytów z rozpoznaną utratą wartości w całości portfela kredytowego nie zmienił się względem końca 2010 r. i wyniósł  8,0%. Zwiększyło się natomiast pokrycie kredytów z rozpoznaną utratą wartości odpisami i wyniosło 42,3% (40,0% na dzień 31 grudnia 2010 r.).

Na dzień 31 grudnia 2011 r. w odniesieniu do spółek zależnych na Ukrainie (Kredobank SA, Finansowa Kompania „Prywatne Inwestycje” Sp. z o.o.) oraz Grupy Kapitałowej Bankowy Fundusz Leasingowy SA nastąpiło zwiększenie salda bilansowego odpisów z tytułu utraty wartości – wzrost odpowiednio o 188.333 tys. zł (tj. 49%; przy czym 30% to realny wzrost salda, a 19% to wynik zmiany kursów walutowych) oraz 20.524 tys. zł (tj. 23%). Udział kredytów/należności leasingowych ze stwierdzoną utratą wartości w saldzie kredytów/należności leasingowych ogółem wyniósł na dzień bilansowy odpowiednio 73,2% dla spółek zależnych na Ukrainie (łącznie) i 8,3% dla Grupy Kapitałowej Bankowy Fundusz Leasingowy SA i był odpowiednio o 3,2 pp. i 0,6 pp. niższy od poziomu na dzień 31 grudnia 2010 r.

Łączna wartość bilansowa brutto sprzedanych w 2011 r. wierzytelności wyniosła 1.342.488 tys. zł (wartość netto wyniosła 361.610 tys. zł).

Wyższy niż przed rokiem był udział odpisów z tytułu poniesionej ale niezidentyfikowanej straty (IBNR) w odpisach ogółem – na dzień bilansowy odpis ten wyniósł 668.580 tys. zł (11,8% odpisów ogółem), natomiast rok wcześniej wynosił on 505.052 tys. zł (10,4% odpisów ogółem). Było to rezultatem m.in. zmiany metodologii kalkulacji odpisów z tytułu utraty wartości kredytów hipotecznych oraz okresowej aktualizacji parametrów stosowanych do kalkulacji odpisów w Banku.

Uzgodnienie bilansowej zmiany stanu odpisów z tytułu utraty wartości kredytów i pożyczek udzielonych klientom a wynikiem z tytułu odpisów aktualizujących na 31 grudnia 2011 r. zamieszczono poniżej (w tys. zł):

kredyty konsumpcyjne tys.zł kredyty mieszkaniowe tys.zł kredyty gospodarcze oraz należności leasingowe tys.zł Razem tys.zł
Bilansowe saldo odpisów z tytułu utraty wartości kredytów i pożyczek udzielonych klientom na dzień 31 grudnia 2010 r. (1.513.717) (983.311) (2.359.642) (4.856.670)
Utworzenie odpisów aktualizujących netto z tytułu utraty wartości kredytów (661.032) (392.106) (785.667) (1.838.805)
Inne zmiany (13.328) (49.639) (69.982) (132.949)
Zmniejszenie odpisów aktualizujących z tytułu spisania aktywów z bilansu, nie wpływające na rachunek zysków i strat 724.234 101.226 344.721 1.170.181
Bilansowe saldo odpisów z tytułu utraty wartości kredytów i pożyczek udzielonych klientom na dzień 31 grudnia 2011 r. (1.463.843) (1.323.830) (2.870.570) (5.658.243)

Na inne zmiany składały się przede wszystkim różnice kursowe dotyczące odpisów aktualizujących na należności walutowe.

Zmniejszenie odpisów aktualizujących z tytułu spisania aktywów z bilansu, nie wpływające na rachunek zysków i strat dotyczy głównie sprzedaży wierzytelności.

7. Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży

Na dzień 31 grudnia 2011 r. saldo pozycji „Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży” wynosiło 14.393.276 tys. zł, z czego 14.016.676 tys.  zł, tj. 97% dotyczyło Banku (9.868.073 tys. zł, tj. 97% na dzień 31 grudnia 2010 r.). Poniżej zaprezentowano analizę salda na dzień bilansowy:

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Emitowane przez Skarb Państwa 8.679.028 5.813.314 2.865.714 49
Obligacje komunalne 3.458.356 2.824.173 634.183 22
Obligacje korporacyjne 2.137.215 1.456.333 680.882 47
Emitowane przez pozostałe banki 50.870 50.858 12 -
Utrata wartości (17.944) (21.259) 3.315 (16)
Razem dłużne papiery wartościowe netto 14.307.525 10.123.419 4.184.106 41
Kapitałowe papiery wartościowe dostępne do sprzedaży brutto 88.370 96.631 (8.261) (9)
Utrata wartości (2.619) (650) (1.969) 303
Razem kapitałowe papiery wartościowe netto 85.751 95.981 (10.230) (11)
Razem netto 14.393.276 10.219.400 4.173.876 41

Zmiana salda na dzień bilansowy wynikała głównie ze zwiększenia zaangażowania Grupy w papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa (wzrost o 2.865.714 tys. zł, tj. 49%) oraz wzrostu portfela obligacji korporacyjnych (o 680.882 tys. zł, tj. 47%) i komunalnych (o 634.183 tys. zł, tj. 22%).

Na saldo obligacji korporacyjnych i komunalnych składały się obligacje przedsiębiorstw i jednostek samorządu terytorialnego, dla których Bank pełnił rolę organizatora emisji. Istotny wzrost salda obligacji korporacyjnych i komunalnych wynikał z nowych emisji przeprowadzonych w ostatnim miesiącu 2011 r. (wzrost odpowiednio o 337.506 tys. zł, tj. 17% oraz 331.642 tys. zł, tj. 11%).

Na wartość odpisu z tytułu utraty wartości dłużnych papierów wartościowych w kwocie 17.944 tys. zł składał się przede wszystkim odpis utworzony w związku z utratą wartości korporacyjnych dłużnych papierów wartościowych i bonów wekslowych w portfelu Banku w kwocie 12.998 tys. zł (13.045 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.). Na wartość odpisu z tytułu utraty wartości kapitałowych papierów wartościowych w kwocie 2.619 tys. zł (650 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) składał się przede wszystkim odpis utworzony na kapitałowe papiery wartościowe nie dopuszczone do obrotu w portfelu Banku w kwocie 2.504 tys. zł (533 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.).

8. Inwestycje w jednostki stowarzyszone i współzależne

Saldo inwestycji w jednostki stowarzyszone i współzależne na dzień 31 grudnia 2011 r. wyniosło 123.119 tys. zł i uległo zmniejszeniu w stosunku do końca 2010 r. o 49.812 tys. zł (tj. 29%):

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Podmioty współzależne 15.972 41.279 (25.307) (61)
Grupa Kapitałowa Centrum 10.665 31.981 (21.316) (67)
Haffnera Sp. z o.o.
Centrum Obsługi Biznesu Sp. z o.o. 5.307 9.298 (3.991) (43)
Podmioty stowarzyszone 196.100 191.790 4.310 2
Bank Pocztowy SA 190.698 186.598 4.100 2
Poznański Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. 4.975 4.967 8 -
Agencja Inwestycyjna Corp-SA SA 427 225 202 89
Akcje i udziały w jednostkach współzależnych i stowarzyszonych – razem brutto 212.072 233.069 (20.997) (9)
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości (88.953) (60.138) (28.815) 48
Akcje i udziały w jednostkach współzależnych i stowarzyszonych 123.119 172.931 (49.812) (29)

Spadek salda netto inwestycji w jednostki współzależne i stowarzyszone był spowodowany przede wszystkim utworzeniem odpisu aktualizującego wartość udziałów w spółce Bank Pocztowy SA w kwocie 28.807 tys. zł.

9. Zapasy

Saldo pozycji „Zapasy” na datę bilansową wyniosło 566.846 tys. zł, z czego 440.429 tys. zł (tj. 78%) dotyczyło Grupy Qualia Development (403.849 tys. zł tj. 76% na dzień 31 grudnia 2010 r.). Na saldo składały się następujące pozycje:

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Produkcja w toku – inwestycje budowlane 271.709 261.609 10.100 4
Inwestycje budowlane do sprzedaży 216.851 195.817 21.034 11
Towary 102.412 96.298 6.114 6
Materiały 8.962 11.409 (2.447) (21)
Odpisy aktualizujące wartość zapasów (33.088) (34.858) 1.770 (5)
Razem 566.846 530.275 36.571 7

W pozostałej części salda największy udział miały aktywa Grupy Bankowy Fundusz Leasingowy SA o wartości 73.378 tys. zł (tj. 13%) dotyczące środków trwałych oczekujących na leasing i zwindykowanych przedmiotów leasingu – wykazywanych w saldzie towarów.

Odpisy aktualizujące w kwocie 33.088 tys. zł na dzień 31 grudnia 2011 r. dotyczyły przede wszystkim odpisów z tytułu utraty wartości zwindykowanych przedmiotów leasingu w Grupie Bankowy Fundusz Leasingowy SA w kwocie 7.480 tys. zł (9.251 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) oraz odpisów aktualizujących w grupie Qualia Development w kwocie 25.607 tys. zł (bez zmian w porównaniu do 2010 r.), dotyczących głównie utraty wartości gruntów i skapitalizowanych nakładów inwestycyjnych.

10. Wartości niematerialne

Na dzień bilansowy saldo wartości niematerialnych wyniosło 1.800.008 tys. zł, z czego 1.508.310 tys. zł, tj. 84% dotyczyło Banku (1.521.855 tys. zł, tj. 85% na dzień 31 grudnia 2010 r.). W poniższej tabeli zaprezentowano rozbicie analityczne salda.

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Oprogramowanie 2.859.020 2.479.718 379.302 15
Wartość firmy nabyta w wyniku połączenia jednostek gospodarczych 344.865 344.695 170 -
Koszty prac rozwojowych 3.486 3.486 - -
Inne wartości niematerialne (w tym koszty skapitalizowane) 224.958 397.155 (172.197) (43)
Razem brutto 3.432.329 3.225.054 207.275 6
Umorzenie (1.497.026) (1.290.045) (206.981) 16
Odpis z tytułu utraty wartości (135.295) (132.972) (2.323) 2
Razem netto 1.800.008 1.802.037 (2.029) -

Odpis z tytułu utraty wartości w kwocie 135.295 tys. zł na dzień bilansowy dotyczył głównie odpisu aktualizującego wartość firmy Kredobank SA w kwocie 79.762 tys. zł oraz spółek Grupy Qualia Development w kwocie 37.754 tys. zł (odpowiednio 79.762 tys. zł oraz 35.193 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.). Odpis z tytułu utraty wartości firmy spółek Grupy Qualia Development dotyczył spółki Qualia spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – Nowy Wilanów sp.k (30.740 tys. zł) oraz spółki Sarnia Dolina Sp. z o.o. (7.014 tys. zł).

Zużycie wartości niematerialnych, mierzone jako stosunek umorzenia do wartości brutto wynosiło na dzień bilansowy 44% (40% na dzień 31 grudnia 2010 r.).


11. Rzeczowe aktywa trwałe

Na dzień bilansowy wartość netto salda pozycji „Rzeczowe aktywa trwałe” wynosiła 2.541.317 tys. zł i w 79% procentach dotyczyła Banku (80% na dzień 31 grudnia 2010 r.). W poniższej tabeli zaprezentowano rozbicie analityczne salda.

31.12.2011 r .tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys zł Zmiana (%)
Grunty i budynki 2.514.959 2.485.233 29.726 1
Maszyny i urządzenia 2.262.764 2.314.537 (51.773) (2)
Środki trwałe w budowie 149.975 113.268 36.707 32
Środki transportu 89.587 79.982 9.605 12
Nieruchomości inwestycyjne 793 793 - -
Inne 437.268 452.619 (15.351) (3)
Środki trwałe brutto 5.455.346 5.446.432 8.914 -
Umorzenie (2.907.641) (2.851.553) (56.088) 2
Odpis z tytułu utraty wartości (6.388) (18.434) 12.046 (65)
Środki trwałe netto 2.541.317 2.576.445 (35.128) (1)

Wartość brutto rzeczowych aktywów trwałych na dzień bilansowy wzrosła nieznacznie w porównaniu do końca poprzedniego roku o 8.914 tys. zł. Wzrost salda środków trwałych i budynków o 36.707 tys. zł (tj. 32%) oraz gruntów i budynków o 29.726 tys. zł (tj. 1%) był kompensowany spadkiem salda maszyn i urządzeń o 51.773 tys. zł (tj. 2%).

W saldzie rzeczowych aktywów trwałych zawarte były również środki oddane w leasing operacyjny w kwocie 24.715 tys. zł (16.052 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.).

Zmniejszenie salda odpisów z tytułu utraty wartości na dzień bilansowy wynikało głównie ze spisania w Banku środków trwałych w budowie (odpis w wysokości 17.246 tys. zł na dzień 31 grudnia 2011 r.).

Zużycie rzeczowych aktywów trwałych mierzone jako stosunek umorzenia do wartości brutto, wynosiło na dzień bilansowy 53% (52% na dzień 31 grudnia 2010 r.).

Rzeczowe aktywa trwałe są wyceniane według kosztu pomniejszonego o umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości.

12. Inne aktywa

W 2011 r. wartość innych aktywów wzrosła o 123.389 tys. zł (tj. 20%) i na dzień bilansowy wyniosła 737.270 tys. zł, z czego 448.971 tys. zł (tj. 61%) dotyczyło Banku, zaś 179.314 tys. zł (tj. 24%) PKO BP Bankowy Powszechne Towarzystwo Emerytalne SA (odpowiednio 367.781 tys. zł tj. 60% oraz 142.558 tys. zł tj. 23% na dzień 31 grudnia 2010 r.). Na saldo pozycji składały się następujące kategorie aktywów:

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów 209.379 170.978 38.401 22
Rozrachunki z tytułu transakcji zrealizowanych przy użyciu kart 161.552 204.677 (43.125) (21)
Rozliczenie instrumentów finansowych 143.845 47.279 96.566 204
Należności od odbiorców 87.995 86.592 1.403 2
Należności z tytułu innych operacji z podmiotami finansowymi, niefinansowymi 26.538 11.088 15.450 139
Należności i rozliczenia z tytułu obrotu papierami wartościowymi 1.730 8.020 (6.290) (78)
Należności z tytułu nierozliczonych transakcji instrumentami pochodnymi 6.134 7.121 (987) (14)
Należności od budżetu z tytułu prowadzonej przez bank dystrybucji opłaty sądowej 3.350 9.311 (5.961) (64)
Inne 96.747 68.815 27.932 41
Razem 737.270 613.881 123.389 20

Na dzień bilansowy czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów dotyczyły głównie odroczonych w czasie kosztów akwizycji klientów w kwocie 172.842 tys. zł (133.594 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) poniesionych przez spółkę PKO BP Bankowy Powszechne Towarzystwo Emerytalne SA.

Na dzień bilansowy wartość brutto innych aktywów w kwocie 922.388 tys. zł (789.147 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) pomniejszały odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości w kwocie 185.118 tys. zł (175.266 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.), z czego 92%, tj. 170.651 tys. zł dotyczyło Banku (96%, tj. 167.509 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.). Składały się na nie przede wszystkim odpisy na należności z tytułu nierozliczonych, negocjowanych transakcji wymiany walut i transakcji instrumentami pochodnymi w Banku w kwocie 84.698 tys. zł (102.475 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.).


13. Zobowiązania wobec banków

Na dzień 31 grudnia 2011 r. saldo „Zobowiązań wobec banków” wyniosło 6.239.164 tys. zł (5.233.875 tys. zł na koniec 2010 r.), z czego 85% dotyczyło Banku (80% na dzień 31 grudnia 2010 r.). Poza Bankiem istotne zobowiązania wobec banków obejmujące 14% całości salda posiadała Grupa Bankowy Fundusz Leasingowy SA (20% na dzień 31 grudnia 2010 r.). Saldo składało się z następujących pozycji:

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Otrzymane kredyty i pożyczki 4.360.878 4.068.332 292.546 7
Depozyty banków 1.372.635 973.072 399.563 41
Rachunki bieżące 422.707 44.379 378.328 852
Inne depozyty z rynku pieniężnego 82.944 93.646 (10.702) (11)
Zobowiązania z przyrzeczeniem odkupu - 54.446 (54.446) (100)
Razem 6.239.164 5.233.875 1.005.289 19

Saldo otrzymanych kredytów i pożyczek dotyczyło przede wszystkim zobowiązania Banku z tytułu kredytu konsorcjalnego we frankach szwajcarskich w kwocie 3.443.872 tys. zł (2.999.116 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.), udzielonego przez konsorcjum banków polskich i zagranicznych w 2007 r. na okres pięciu lat z opcją przedłużenia, oraz kredytów od banków otrzymanych przez Grupę Bankowy Fundusz Leasingowy SA w kwocie 899.536 tys. zł (1.051.693 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.).

Wzrost salda otrzymanych kredytów i pożyczek na dzień 31 grudnia 2011 r. spowodowany głównie był zwiększeniem wyceny kredytu udzielonego Bankowi (wzrost o 444.756 tys. zł, tj. 15%) – ze względu na zmianę kursu walutowego CHF/PLN (wzrost z 3,16 na koniec 2010 r. do 3,63 na koniec 2011 r.), przy spadku salda kredytów bankowych dla pozostałych spółek Grupy.

Na dzień bilansowy 74% salda zobowiązań wobec banków stanowiły zobowiązania walutowe (72% na dzień 31 grudnia 2010 r.).


14. Zobowiązania wobec klientów

Na dzień bilansowy saldo zobowiązań wobec klientów wyniosło 146.473.897 tys. zł, z czego 145.283.767 tys. zł (tj. 99%) dotyczyło Banku (131.847.359 tys. zł, tj. 99% na dzień 31 grudnia 2010 r.).

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Zobowiązania wobec osób fizycznych 104.183.094 95.107.854 9.075.240 10
depozyty terminowe 55.523.745 48.398.185 7.125.560 15
środki na rachunkach bieżących i depozyty overnight 48.187.307 46.416.011 1.771.296 4
inne depozyty z rynku pieniężnego 472.042 293.658 178.384 61
Zobowiązania wobec podmiotów gospodarczych 38.468.560 31.826.551 6.642.009 21
depozyty terminowe 23.949.758 18.009.746 5.940.012 33
środki na rachunkach bieżących i depozyty overnight 11.399.925 11.264.473 135.452 1
otrzymane kredyty i pożyczki 1.988.013 1.856.819 131.194 7
transakcje z przyrzeczeniem odkupu 644.005 446.175 197.830 44
inne depozyty z rynku pieniężnego 486.859 249.338 237.521 95
Zobowiązania wobec jednostek budżetowych 3.822.243 6.046.810 (2.224.567) (37)
środki na rachunkach bieżących i depozyty overnight 2.241.333 2.689.369 (448.036) (17)
depozyty terminowe 1.516.981 3.349.821 (1.832.840) (55)
inne depozyty z rynku pieniężnego 63.929 7.620 56.309 739
Razem zobowiązania wobec klientów 146.473.897 132.981.215 13.492.682 10

W 2011 r. zmianie uległa struktura zobowiązań wobec klientów – zwiększył się udział depozytów terminowych (57% salda w porównaniu do 54% na koniec 2010 r.), kosztem środków na rachunkach bieżących (43% salda wobec 46% na koniec 2010 r.).

Na dzień bilansowy 10% salda stanowiły zobowiązania wyrażone w walutach obcych (8% na dzień 31 grudnia 2010 r.).

W 2011 r. Bank w dalszym ciągu powiększał bazę depozytową. Cel ten był realizowany poprzez aktywne pozyskiwanie nowych środków poprzez produkty skierowane do klientów detalicznych (książeczka mieszkaniowa, lokata z dzienną kapitalizacją odsetek, Lokata 3+3 oraz Lokata 6+6) oraz w ramach oferty lokat negocjowanych skierowanej do podmiotów gospodarczych.

Na datę bilansową wartość wskaźnika kredytów do depozytów zmalała i wyniosła 96,7% (98,3% na dzień 31 grudnia 2010 r.).

15. Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych

31.12.2011 r tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Instrumenty finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu 7.596.164 3.298.867 4.297.297 130
obligacje bankowe wyemitowane przez PKO Bank Polski SA 2.929.973 - 2.929.973 100
obligacje wyemitowane przez PKO Finance AB 4.476.996 3.187.766 1.289.230 40
obligacje wyemitowane przez BFL SA 189.195 111.101 78.094 70
Instrumenty finansowe desygnowane do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat - bankowe papiery wartościowe wyemitowane przez PKO Bank Polski SA 175.615 - 175.615 100
Razem 7.771.779 3.298.867 4.472.912 136

Saldo zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych na dzień  31 grudnia 2011 r. wyniosło 7.771.779 tys. zł (3.298.867 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.), z czego na dzień 31 grudnia 2011 r. 3.105.588 tys. zł (tj. 40%) dotyczyło Banku, 4.476.996 tys. zł (tj. 58%) dotyczyło PKO Finance AB, a 189.195 tys. zł (tj. 2%) Grupy Bankowy Fundusz Leasingowy SA (odpowiednio na dzień 31 grudnia 2010 r. brak salda dla Banku, 3.187.766 tys. zł tj. 97% dla PKO Finance AB, 111.101 tys. zł, tj. 3% dla Grupy Bankowy Fundusz Leasingowy SA).

W 2011 r. Bank w ramach programu Program Emisji Obligacji (limit emisji ustalono na 5 mld zł) emitował trzymiesięczne obligacje zerokuponowe denominowane w złotych. Według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. Bank posiadał zobowiązania z tytułu obligacji w kwocie nominalnej 2.250.000 tys. zł, o stopie dyskonta 5.27% wyemitowanych w listopadzie 2011 r. oraz obligacji w kwocie nominalnej 700.000 tys. zł o stopie dyskonta 5,32% wyemitowanych w grudniu 2011 r.

Saldo dotyczące PKO Finance AB (w kwocie 4.476.996 tys. zł) wynikało z euroobligacji w kwocie 800.000 tys. EUR wyemitowanych na rynki międzynarodowe w 2010 r. oraz euroobligacji w kwocie 250.000 tys. CHF wyemitowanych w 2011 r.  – obie emisje na rzecz Banku. Spółka PKO Finance AB jest spółką celową Jednostki Dominującej, objętą pełną konsolidacją.

Obligacje BFL SA są zmiennokuponowe i są wymagalne w 2012 r.

Ponadto, w 2011 r. Bank oferował klientom strukturyzowane bankowe papiery wartościowe oparte o wartość indeksu S&P500, cenę miedzi oraz złota. Na dzień 31 grudnia 2011 r. zobowiązanie Banku z tytułu wyemitowanych papierów wartościowych wyniosło175.615 tys. zł (brak zobowiązania z tego tytułu według stanu na dzień 31 grudnia 2010 r.). Zgodnie z MSR 39.11A pkt. a Bank nie wydziela z umowy zasadniczej wbudowanego instrumentu pochodnego i wycenia cały instrument do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.

16. Zobowiązania podporządkowane

Na saldo zobowiązań podporządkowanych na dzień 31 grudnia 2011 r. w kwocie 1.614.377 tys. zł (1.611.779 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.), które w 100% dotyczyło Banku, składała się wycena obligacji podporządkowanych wyemitowanych przez Bank w 2007 r. o łącznej wartości nominalnej 1.600.700 tys. zł i terminie wykupu 30 października 2017 r. (z opcją wcześniejszego wykupu w 2012 r.).

Obligacje zostały wyemitowane na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r.o obligacjach i przeznaczone są na podwyższenie funduszy uzupełniających Banku na podstawie art. 127 par. 3 pkt. 2 lit b ustawy Prawo bankowe, zgodnie z decyzją Komisji Nadzoru Bankowego nr 91 z dnia 5 grudnia 2007 r. (kapitały uzupełniające powiększone są o wartość nominalną obligacji).

17. Pozostałe zobowiązania

Saldo pozostałych zobowiązań na dzień bilansowy wyniosło 2.450.763 tys. zł, z czego 2.145.743 tys. zł (tj. 88%) dotyczyło Banku (1.774.930 tys. zł tj. 85% na dzień 31 grudnia 2010 r.). Poza Bankiem, istotny udział w saldzie pozostałych zobowiązań miały Grupa Bankowy Fundusz Leasingowy (122.301 tys. zł, tj. 5% oraz odpowiednio 150.570 tys. zł, tj. 7% na dzień 31 grudnia 2010 r.) oraz Grupa Qualia Development (68.318 tys. zł, tj. 3% oraz odpowiednio 50.672 tys. zł, tj. 3% na dzień 31 grudnia 2010 r.). Na saldo składały się następujące pozycje:

31.12.2011 r .tys.zł 31.12.2010 r .tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Przychody pobierane z góry 305.372   345.302   (39.930) (12)
Koszty do zapłacenia 291.040   304.515   (13.475) (4)
Inne zobowiązania (z tytułu): 1.854.351   1.443.017   411.334   29
rozliczenia międzybankowe 580.998   174.854   406.144   232
zobowiązania z tytułu rozliczeń w operacjach papierami wartościowymi 279.204   181.456   97.748   54
zobowiązania wobec dostawców 195.740   162.137   33.603   21
zobowiązania w zakresie działalności inwestycyjnej i gospodarki własnej 182.964   196.687   (13.723) (7)
rozliczenia publiczno-prawne 147.009   283.408   (136.399) (48)
zobowiązania z tytułu działalności dewizowej 140.546   131.849   8.697   7
rozliczenia instrumentów finansowych 82.861   39.851   43.010   108
zobowiązania z tytułu kart płatniczych 27.981   20.430   7.551   37
zobowiązania wobec instytucji ubezpieczeniowych 24.821   25.465   (644) (3)
zobowiązania wobec UOKiK 16.597   22.310   (5.713) (26)
Suma częściowa  1.678.721 1.238.447 440.274 36
zobowiązania z tytułu sprzedaży znaków wartościowych 12.626   14.375   (1.749) (12)
rozliczenie zakupu maszyn i urządzeń oraz materiałów, robót i usług dotyczących budowy środków trwałych  10.265   4.844   5.421   112
zobowiązania z tytułu operacji z podmiotami finansowymi, niefinansowymi 11.949   29.065   (17.116) (59)
pozostałe 140.790   156.286   (15.496) (10)
 Razem  2.450.763   2.092.834   357.929   17

Na dzień bilansowy największy udział w saldzie pozostałych zobowiązań miały rozliczenia międzybankowe (24%) w kwocie 580.998 tys. zł, przychody pobierane z góry (12%) w kwocie 305.372 tys. zł oraz koszty do zapłacenia (12%) w kwocie 291.040 tys. zł. Salda te wzrosły w porównaniu do stanu na 31 grudnia 2010 r. odpowiednio o 406.144 tys. zł (tj. o 232%), 39.930 tys. zł (tj. o 12%) oraz o 13.475 tys. zł (tj. o 4%).

Wzrost salda pozostałych zobowiązań o 357.929 tys. zł był generowany głównie przez wzrost salda rozliczeń międzybankowych o 406.144 tys. zł, salda zobowiązań z tytułu rozliczeń w operacjach papierami wartościowymi o 97.748 tys. zł, oraz salda rozliczenia instrumentów finansowych o 43.010 tys. zł, i był kompensowany głównie spadkiem rozliczeń publiczno-prawnych o 136.399 tys. zł i przychodów pobieranych z góry o 39.930 tys. zł.

18. Rezerwy

Saldo rezerw na dzień bilansowy wynosiło 619.164 tys. zł, z czego 615.489 tys. zł (tj. 99%) dotyczyło Banku (580.266 tys. zł tj. 99% na dzień 31 grudnia 2010 r.). W skład salda rezerw na dzień na dzień 31 grudnia 2011 r. wchodziły następujące pozycje:

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r .tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Rezerwa na świadczenia emerytalno-rentowe oraz nagrody jubileuszowe  428.299   411.792   16.507   4
Rezerwa na udzielone zobowiązania i gwarancje  111.970   82.320   29.650   36
Rezerwa na sprawy sporne  3.638   7.479   (3.841) (51)
Inne rezerwy  75.257   82.099   (6.842) (8)
Razem  619.164   583.690   35.474   6

Wzrost salda rezerw na koniec 2011 r. wynikał przede wszystkim ze zwiększenia poziomu rezerw na udzielone zobowiązania i gwarancje o 29.650 tys. zł (tj. 36%) oraz rezerw na świadczenia emerytalno-rentowe oraz nagrody jubileuszowe o 16.507 tys. zł (tj. 4%).

Na dzień bilansowy rezerwa na świadczenia emerytalno-rentowe oraz nagrody jubileuszowe dotyczyła w większości Banku (426.973 tys. zł na koniec 2011 r. i 410.723 tys. zł na koniec 2010 r.) i opierała się na kalkulacji niezależnego aktuariusza zawartej w raporcie z lutego 2012 r. Raport został przygotowany w oparciu o salda na dzień bilansowy.

Na dzień 31 grudnia 2011 r. pozycja inne rezerwy dotyczyła głównie rezerwy restrukturyzacyjnej w kwocie 63.636 tys. zł (65.861 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.). Rezerwa restrukturyzacyjna obejmuje przyszłe zobowiązania z tytułu odszkodowań i odpraw pieniężnych wypłacanych pracownikom, z którymi rozwiązany będzie stosunek pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Podstawą utworzenia rezerwy zgodnie z MSR 37.72 jest plan restrukturyzacji zatrudnienia Banku.

19. Kapitały własne

Wartość kapitałów własnych na dzień 31 grudnia 2011 r. wyniosła 22.821.984 tys. zł (21.359.568 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.). Zmiany kapitałów własnych w badanym roku pokazuje poniższa tabela:


Kliknij, aby powiększyć

Na dzień 31 grudnia 2011 r. kapitał akcyjny Banku wyniósł 1.250.000 tys. zł i składał się z 1.250.000.000 akcji zwykłych o wartości nominalnej 1 zł każda, w tym:

  • 312.500.000 akcji imiennych serii A;
  • 197.500.000 akcji na okaziciela serii A;
  • 105.000.000 akcji na okaziciela serii B;
  • 385.000.000 akcji na okaziciela serii C;
  • 250.000.000 akcji na okaziciela serii D.

Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego SA w dniu 30 czerwca 2011 r. podjęło uchwałę dotyczącą podziału zysku za 2010 r. w wysokości 3.311.209 tys. zł przeznaczając 800.000 tys. zł na podwyższenie kapitału zapasowego, 36.209 tys. zł na podwyższenie kapitału rezerwowego oraz 2.475.000 tys. zł na wypłatę dywidendy.

Zwyczajne Walne Zgromadzenie spółki Bankowy Fundusz Leasingowy SA w dniu 30 maja  2011 r. podjęło uchwałę w sprawie podziału zysku spółki za 2010 rok przeznaczając zysk w kwocie 17.037 tys. zł w całości na podwyższenie kapitału zapasowego.

Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki Qualia spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – Neptun Park sp.k. (poprzednia nazwa PKO BP Inwestycje – Neptun Park sp. z o.o.) w dniu 15 czerwca 2011 r. podjęło uchwałę w sprawie podziału zyski spółki za 2010 r. przeznaczając zysk w kwocie 5.556 tys. zł w całości na podwyższenie kapitału zapasowego.

Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki Qualia spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – Nowy Wilanów sp.k. (poprzednia nazwa PKO BP Inwestycje - Nowy Wilanów sp. z o.o.) w dniu 1 czerwca 2011 r. podjęło uchwałę w sprawie podziału zysku spółki za 2010 r. przeznaczając zysk w kwocie 3.188 tys. zł w całości na podwyższenie kapitału zapasowego.

Zwyczajne Walne Zgromadzenie spółki Inteligo Financial Services SA w dniu 28 czerwca 2011 r. podjęło uchwałę w sprawie podziału zysku spółki za 2010 r. w kwocie 17.116 tys. zł  przeznaczając 16.716 tys. zł na wypłatę dywidendy na rzecz Banku oraz 400 tys. zł na podwyższenie kapitału zapasowego.

Zwyczajne Walne Zgromadzenie spółki Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService SA w dniu 15 czerwca 2011 r. podjęło uchwałę w sprawie podziału zysku spółki za 2010 r. w kwocie 24.215 tys. zł przeznaczając 22.200 tys. zł na wypłatę dywidendy na rzecz Banku oraz 2.015 tys. zł na podwyższenie kapitału zapasowego (zgodnie z art. 396 KSH).

Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki Centrum Finansowe Puławska sp. z o.o. – w likwidacji w dniu 27 maja 2011 r. podjęło uchwałę w sprawie podziału zyski spółki za 2010 r. przeznaczając zysk w kwocie 11.920 tys. zł w całości na podwyższenie kapitału rezerwowego.

Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki Bankowy Leasing Sp. z o.o. w dniu 30 maja 2011 r. podjęło uchwałę w sprawie pokrycia straty spółki z 2010 r. w kwocie 783 tys. zł  z kapitału zapasowego.

Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki Fort Mokotów Sp. z o.o. w dniu 8 lipca 2011 r. podjęło uchwałę w sprawie pokrycia straty spółki z 2010 r. w kwocie 1.936 tys. zł (z których 987 tys. zł przypada na udział Banku) z kapitału zapasowego.

Fundusze własne Grupy, wyliczone zgodnie z ustawą Prawo Bankowe oraz Uchwałą 325/2011 Komisji Nadzoru Finansowego wynosiły na dzień bilansowy 18.342.916 tys. zł (17.618.546 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) i były wyższe o 6.478.224 tys. zł od całkowitego wymogu kapitałowego, który wynosił na dzień bilansowy 11.864.692 tys. zł (11.301.786 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.). Współczynnik wypłacalności liczony na dzień bilansowy wyniósł 12,37% (12,47% na dzień 31 grudnia 2010 r.).

20. Uzgodnienie aktywów netto konsolidowanych jednostek ze skonsolidowanymi aktywami netto Grupy

Poniżej przedstawiono uzgodnienie kapitałów własnych konsolidowanych spółek ze skonsolidowanymi kapitałami własnymi Grupy na dzień bilansowy:

31.12.2011 r. tys.zł 31.12.2010 r. tys.zł
Aktywa netto spółek / grup kapitałowych:
Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski SA 22.802.375 21.201.848  
Grupa Bankowe Towarzystwo Kapitałowe SA 5.318   5.124  
Grupa Bankowy Fundusz Leasingowy SA 108.177   99.835  
Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych „eService” SA 86.927   85.417  
Centrum Finansowe Puławska Sp. z o.o. – w likwidacji 261.918  210.299  
Finansowa Kompania „Prywatne Inwestycje” Sp. z o.o. 1.414   -
Fort Mokotów Inwestycje Sp. z o.o. 105.087   105.609 
Inteligo Financial Services SA 152.612   152.724  
Kredobank SA 282.116   340.616  
PKO BP BANKOWY Powszechne Towarzystwo Emerytalne SA 240.450   237.433  
PKO BP Finat Sp. z o.o.  11.878   -
PKO Finance AB 892 425
PKO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA 61.034   75.603 
Grupa Qualia Development Sp. z o.o. 208.355   147.786  
Razem aktywa netto  24.328.553 22.662.719
Eliminacje i korekty konsolidacyjne:
 - kapitałów podstawowych spółek zależnych (1.544.158) (1.386.194)
 - pozostałych kapitałów spółek zależnych 155.105 197.998  
 - odpis z tytułu utraty wartości firmy (117.516) (114.955)
Razem eliminacje (1.506.569) (1.303.151)
Skonsolidowane aktywa netto 22.821.984 21.359.568

Na dzień 31 grudnia 2011 r. odpis z tytułu utraty wartości firmy w kwocie 117.516 tys. zł dotyczył wartości firmy rozpoznanej na objęciu udziałów w Kredobank SA w kwocie 79.762 tys. zł oraz wartości firmy rozpoznanej na objęciu udziałów w spółkach Grupy Qualia Development w kwocie 37.754 tys. zł (komentarz 10).

 

Skonsolidowany rachunek zysków i strat za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2011 r.

21. Wynik z tytułu odsetek

Wynik z tytułu odsetek osiągnięty przez Grupę w 2011 r. wyniósł 7.609.116 tys. zł, z czego 7.528.168 tys. zł (tj. 99%) przypadało na Bank (6.328.304 tys. zł, tj. 97% w 2010 r.). Na wynik składały się następujące pozycje:

2011 r. tys.zł 2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Przychody odsetkowe: 12.037.762 10.415.315 1.622.447 16
Przychody z tytułu kredytów i pożyczek udzielonych klientom 9.782.468 8.532.201 1.250.267 15
Przychody z tytułu instrumentów zabezpieczających 814.275 649.116 165.159 25
Przychody z tytułu inwestycyjnych papierów wartościowych dostępnych do sprzedaży 576.630 457.802 118.828 26
Przychody z tytułu aktywów finansowych wyznaczonych przy początkowym ujęciu jako wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 561.826 494.702 67.124 14
Przychody z tytułu lokat w bankach 218.731 148.494 70.237 47
Przychody z tytułu aktywów finansowych przeznaczonychdo obrotu 74.847 128.940 (54.093) (42)
Przychody z tytułu papierów wartościowych utrzymywanych do terminu zapadalności - 156 (156) (100)
Inne 8.985 3.904 5.081 130
Koszty odsetkowe: (4.428.646) (3.899.149) (529.497) 14
Koszty z tytułu zobowiązań wobec klientów (4.101.578) (3.715.721) (385.857) 10
Koszty z tytułu własnej emisji papierów dłużnych (278.178) (123.382) (154.796) 125
Koszty z tytułu depozytów banków (45.684) (30.276) (15.408) 51
Koszty premii od dłużnych papierów wartościowych dostępnych do sprzedaży (1.322) (3.553) 2.231 (63)
Pozostałe (1.884) (26.217) 24.333 (93)
Wynik z tytułu odsetek 7.609.116 6.516.166 1.092.950 17

Wzrost przychodów odsetkowych o kwotę 1.622.447 tys. zł (tj.16%) w 2011 r. był spowodowany głównie wyższymi niż w 2010 r. przychodami odsetkowymi z tytułu odsetek od kredytów i pożyczek udzielonych klientom oraz przychodami z tytułu instrumentów finansowych zabezpieczających (wzrost odpowiednio o 1.250.267 tys. zł, tj. 15% oraz o 165.159 tys. zł, tj. 25%). Wzrost przychodów z tytułu odsetek od kredytów i pożyczek udzielonych klientom był przede wszystkim rezultatem przyrostu portfela kredytowego (wzrost brutto o 11.767.948 tys. zł, tj. 9% (komentarz 6)) oraz wzrostu referencyjnych stóp procentowych (średnioroczna stopa WIBOR 1M w 2011 r. wyniosła 4,37% w porównaniu do 3,62% w 2010 r.).

Dynamika kosztów odsetkowych była zbliżona i wyniosła 14%, co przełożyło się na wzrost kosztów odsetkowych o 529.497 tys. zł w 2011 r. Wynikało to głównie z wyższych kosztów odsetek z tytułu zobowiązań wobec klientów i kosztów z tytułu własnej emisji papierów dłużnych (wzrost odpowiednio o 385.857 tys. zł, tj. 10% oraz o 154.796 tys. zł, tj. 125%). Wzrost ten wynikał głównie z przyrostu salda zobowiązań wobec klientów (wzrost o 13.492.682 tys. zł, tj. o 10% (komentarz 14)) oraz zobowiązań z tytułu własnej emisji (wzrost o 4.472.912 tys. zł, tj. 136% (komentarz 15)).

W rezultacie marża odsetkowa liczona jako stosunek wyniku z tytułu odsetek do przychodów z tytułu odsetek utrzymała się na poziomie z 2010 r. i wyniosła w 2011 r. 63%. Rozpiętość odsetkowa, liczona jako różnica pomiędzy stopą przychodu odsetkowego z aktywów pracujących a ceną środków obcych wyniosła 4,2% i nie zmieniła się istotnie (wzrost o 0,2 pp.) w stosunku do 2010 r.

22. Wynik z tytułu prowizji i opłat

Wynik z tytułu prowizji i opłat wypracowany przez Grupę w 2011 r. wyniósł 3.101.444 tys. zł, z czego 2.730.653 tys. zł (tj. 88%) przypadało na Bank (2.799.996 tys. zł, tj. 89% w 2010 r.) oraz 263.894 tys. zł (tj. 9%) na PKO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA (263.399 tys. zł tj. 8% w 2010 r.). Na wynik składały się następujące pozycje:

2011 r. tys.zł 2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Przychody z tytułuprowizji i opłat 3.837.165 3.880.863 (43.698) (1)
Z tytułu kart płatniczych 1.048.720 963.434 85.286 9
Z tytułu obsługi rachunków bankowych 916.484 922.632 (6.148) -
Z tytułu udzielonych kredytówi pożyczek 582.100 528.824 53.276 10
Z tytułu ubezpieczenia kredytów 515.499 653.501 (138.002) (21)
Z tytułu obsługi funduszy inwestycyjnych oraz OFEprowizji i opłat(w tym opłaty za zarządzanie) 340.751 338.144 2.607 1
Z tytułu operacji kasowych 160.451 177.684 (17.233) (10)
Z tytułu operacji papierami wartościowymi 70.344 73.261 (2.917) (4)
Z tytułu masowych operacji zagranicznych 47.966 44.754 3.212 7
Z tytułu sprzedaży i dystrybucji znaków opłaty sądowej 18.625 26.255 (7.630) (29)
Z tytułu usług powierniczych 2.806 1.659 1.147 69
Inne 133.419 150.715 (17.296) (11)
Koszty z tytułu prowizji i opłat (735.721) (738.034) 2.313 -
Z tytułu kart płatniczych (320.592) (293.247) (27.345) 9
Z tytułu usług akwizycyjnych (140.216) (144.252) 4.036 (3)
Z tytułu ubezpieczenia kredytów (133.488) (150.842) 17.354 (12)
Z tytułu usług rozliczeniowych (20.977) (21.751) 774 (4)
Z tytułu kosztów poniesionych za zarządzanie aktywami (16.158) (21.672) 5.514 (25)
Z tytułu prowizji za usługi operacyjne banków (11.435) (10.137) (1.298) 13
Inne (92.855) (96.133) 3.278 (3)
Wynik z tytułu prowizji i opłat 3.101.444 3.142.829 (41.385) (1)

Przychody z tytułu prowizji i opłat w 2011 r. uległy zmniejszeniu o 43.698 tys. zł (tj. 1%). Spadek wynikał między innymi z niższych o 138.002 tys. zł (tj. 21%) przychodów z tytułu ubezpieczenia kredytów kompensowanych częściowo przez wzrost przychodów z tytułu kart płatniczych (wzrost o 85.286 tys. zł, tj. 9%) oraz przychodów z tytułu kredytów i pożyczek udzielonych klientom (wzrost o 53.276 tys. zł, tj. 10%). Spadek przychodów z tytułu ubezpieczenia kredytów wynikał głównie z obniżenia wolumenu udzielanych kredytów konsumpcyjnych (spadek wolumenu kredytów konsumpcyjnych o 1.306.404 tys. zł, tj. 5% (komentarz 6)) oraz zwrotu prowizji klientom w związku z wcześniejszą spłatą kredytów lub rezygnacją z ubezpieczenia. Wzrost przychodów z tytułu kart kredytowych wynikał natomiast głównie ze wzrostu liczby transakcji dokonanych przy użyciu kart płatniczych w Banku o 5,7% w stosunku do roku ubiegłego.

Saldo kosztów z tytułu prowizji i opłat w 2011 r. zmniejszyło się w porównaniu do 2010 r. o 2.313 tys. zł. Spadek ten wynikał głównie ze zmniejszenia kosztów prowizyjnych z tytułu ubezpieczeń kredytów (o 17.354 tys. zł, tj. 12%), spadku kosztów poniesionych na zarządzanie aktywami (o 5.514 tys. zł, tj. 25%) i ze zmniejszenia kosztów akwizycyjnych (o 4.036 tys. zł tj. 3%). Spadek salda był częściowo kompensowany wzrostem kosztów z prowizji i opłat ponoszonych z tytułu kart płatniczych (wzrost o 27.345 tys. zł, tj. 9%).

23. Wynik z pozycji wymiany

Wynik z pozycji wymiany wyniósł w 2011 r. 337.296 tys. zł (346.762 tys. zł w 2010 r.). Wynik z pozycji wymiany zawiera zyski i straty z rewaluacji oraz transakcji aktywami i zobowiązaniami w walucie obcej oraz wycenę do wartości godziwej walutowych instrumentów pochodnych (FX forward, FX swap, CIRS i opcje walutowe). W 2011 r. wynik z pozycji wymiany wyniósł 337.296 tys. zł, z czego 331.367 tys. zł (tj. 98%) dotyczyło Banku (341.348 tys. zł, tj. 98% w 2010 r.). W porównaniu do 2010 r. wynik z pozycji wymiany spadł o 9.466 tys. zł (tj. 3%).

2011 r. tys.zł  2010 r. tys.zł  Zmiana tys.zł  Zmiana (%)
Różnice kursowe wynikające z instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 523.174   (1.026.841) 1.550.015   (151)
Różnice kursowe z operacji wymiany (185.878) 1.373.603   (1.559.481) (114)
Razem 337.296   346.762   (9.466) (3)

W stosunku do 2010 r. nastąpiło odwrócenie wyniku na elementach składowych wyniku z pozycji wymiany. W 2011 r. Bank zrealizował dodatni wynik z wyceny instrumentów wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (wynik dodatni 523.174 tys. zł w porównaniu do wyniku ujemnego 1.026.841 tys. zł w 2010 r.). Wynik ten determinowany był przede wszystkim przez wycenę instrumentów pochodnych i wynikał głównie ze zmiany wyceny walutowych swapów stopy procentowej (CIRS), wykorzystywanych przede wszystkim w Banku w celu zarządzania ryzykiem stopy procentowej których wycena netto uległa zmianie o 560.359 tys. zł, tj. 210% (zmiana z ujemnej wyceny netto w kwocie 266.938 tys. zł na koniec 2010 r. na dodatnią wycenę netto w kwocie 293.421 tys. zł na koniec 2011 r. – komentarz 4).

Jednocześnie, ujemny był wynik z tytułu pozostałych różnic kursowych (w tym wynik z rewaluacji kredytów i depozytów) i wyniósł 185.878 tys. zł (w porównaniu do dodatniego wyniku w wysokości 1.373.603 tys. zł w roku poprzednim).

24. Pozostałe przychody operacyjne

Pozostałe przychody operacyjne w 2011 r. wyniosły 451.723 tys. zł (469.388 tys. zł w 2010 r.). Największy udział w saldzie pozycji miało Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService SA (126.833 tys. zł, tj. 28%), Grupa Bankowy Fundusz Leasingowy (114.284 tys. zł, tj. 25%) oraz Grupa Qualia Development (103.990 tys zł, tj. 23%). Na saldo składały się następujące pozycje:

2011 r. tys.zł 2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Przychody netto ze sprzedaży produktów i usług 256.051 323.919 (67.868) (21)
Sprzedaż, likwidacja środków trwałych, wartości niematerialnych oraz aktywów do zbycia 76.636 51.255 25.381 50
Przychody uboczne 20.630 20.730 (100) -
Otrzymane odszkodowania, kary i grzywny 19.219 23.443 (4.224) (18)
Odzyskane należności przedawnione, umorzone, nieściągalne 5.336 4.977 359 7
Przychody ze sprzedaży udziałów w jednostkach współzależnych i stowarzyszonych - 1.426; (1.426) (100)
Inne 73.851 43.638 30.213 69
Razem 451.723 469.388 (17.665) (4)

Przychody netto ze sprzedaży produktów i usług dotyczyły w 2011 r. przede wszystkim przychodów z działalności deweloperskiej prowadzonej przez Grupę Qualia Development (102.983 tys. zł, tj. 40% salda oraz odpowiednio 155.342 tys. zł, tj. 48% salda w 2010 r.) oraz działalności Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService (124.390 tys. zł, tj. 49% salda oraz odpowiednio 145.164 tys. zł, tj. 45% salda w 2010 r.).

25. Pozostałe koszty operacyjne

Pozostałe koszty operacyjne w 2011 r. wyniosły 309.186 tys. zł, z czego 98.924 tys. zł (tj. 32%) dotyczyło Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService SA (90.489 tys. zł, tj. 31%  w 2010 r.), 72.150 tys. zł (tj. 23%) dotyczyło Grupy Qualia Development (110.923 tys. zł, tj. 38% w 2010 r.), oraz 71.983 tys. zł (tj. 23%) Grupy Bankowy Fundusz Leasingowy SA (62.455 tys. zł, tj. 21% w 2010 r.). Na tę kwotę składały się następujące pozycje:

2011 r. tys.zł  2010 r. tys.zł  Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Koszty sprzedanych produktów i usług (171.543) (200.536) 28.993   (14)
Koszty sprzedaży, likwidacji środków trwałych, wartości niematerialnych oraz aktywów do zbycia (69.946) (48.107) (21.839) 45
Koszty przekazanych darowizn (11.571) (4.296) (7.275) 169
Koszty uboczne  (4.696) (4.378) (318) 7
Inne (51.430) (36.419) (15.011) 41
Razem (309.186) (293.736) (15.450) 5

Koszty sprzedanych produktów i usług w 2011 r. dotyczyły głównie kosztów działalności deweloperskiej prowadzonej przez Grupę Qualia Development (73.370 tys. zł, tj. 43% salda w 2011 r. oraz odpowiednio 110.352 tys. zł, tj. 55% salda w 2010 r.) oraz działalności spółki Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService (98.742 tys. zł, tj. 57% salda w 2011 r. oraz odpowiednio 89.607 tys. zł, tj. 45% salda w 2010 r.).

26. Wynik z tytułu odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości

Wynik z tytułu odpisów aktualizacyjnych z tytułu utraty wartości był w 2011 r. ujemny (nadwyżka utworzonych odpisów nad rozwiązanymi) i wyniósł 1.930.447 tys. zł. Ujemne saldo wyniku wzrosło w porównaniu do 2010 r. o 62.083 tys. zł. Największy udział w saldzie wyniku miały koszty odpisów utworzonych przez Bank w kwocie 1.826.739 tys. zł, tj. 95% (1.673.082 tys. zł, tj. 89% w 2010 r.). Pozostałą część salda stanowił głównie ujemny wynik z tytułu odpisów aktualizujących Kredobank SA w kwocie 69.755 tys. zł, tj. 4% (122.655 tys. zł, tj. 7% w 2010 r.), oraz Grupy Bankowy Fundusz Leasingowy SA w kwocie 30.001 tys. zł, tj. 2% (32.720 tys. zł, tj. 2% w 2010 r.).

  2011 r. tys.zł  2010 r. tys.zł  Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Kredyty i pożyczki udzielone klientom (1.838.805) (1.746.215) (92.590) 5
Inwestycje w jednostki wyceniane metodą praw własności (28.815) (55.110) 26.295   (48)
Wartości niematerialne (2.561) (37.837) 35.276   (93)
Rzeczowe aktywa trwałe (4.549) (28.790) 24.241   (84)
Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży 1.330   (1.319) 2.649   (201)
Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży -   (1.281) 1.281   (100)
Należności od banków 68 (738) 806 (109)
Pozostałe (57.115) 2.926   (60.041) (2.052)
Wynik z tytułu odpisów aktualizujących (1.930.447) (1.868.364) (62.083) 3

Na zmianę salda w 2011 r. najbardziej istotny wpływ miał wzrost odpisów netto z tytułu utraty wartości kredytów gospodarczych o 120.490 tys. zł (tj. 19%) oraz mieszkaniowych –  wzrost o 123.445 tys. zł (tj. 46%) kompensowany spadkiem odpisów netto z tytułu utraty wartości kredytów konsumpcyjnych (spadek o 152.756 tys. zł, tj. 19%). Szczegółowe informacje na temat jakości portfela kredytowego zamieszczono w komentarzu 6.

Odpisy na inwestycje w jednostki wyceniane metoda praw własności wynikają głównie z utworzenia w 2011 r. odpisu z tytułu utraty wartości udziałów w spółce stowarzyszonej Bank Pocztowy SA w kwocie 28.807 tys. zł (odpis netto w 2010 r. w kwocie 55.171 tys. zł).

Na saldo pozostałego wyniku z tytułu odpisu w ujemnej kwocie 57.115 tys. zł w 2011 r. składał się przede wszystkim ujemny wynik z tytułu wyceny udzielonych zobowiązania i gwarancji oraz odpisy aktualizujące na inne aktywa.

Koszt ryzyka wyniósł 1,3% w 2011 r. (1,4% w 2010 r.).

27. Ogólne koszty administracyjne

Ogólne koszty administracyjne poniesione przez Grupę w 2011 r. wyniosły 4.411.357 tys. zł i były wyższe o 162.221 tys. zł (tj. 4%) od kosztów poniesionych w 2010 r. Koszty Banku stanowiły 90% całości salda kosztów Grupy (udział bez zmian w stosunku do 2010 r.).

  2011 r. tys.zł 2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Świadczenia pracownicze (2.403.744) (2.374.901) (28.843) 1
Koszty rzeczowe (1.276.586) (1.237.892) (38.694) 3
Amortyzacja (520.161) (512.319) (7.842) 2
Podatki i opłaty (74.129) (70.640) (3.489) 5
Składka i wpłaty na Bankowy Fundusz Gwarancyjny (136.737) (53.384) (83.353) 156
Razem (4.411.357) (4.249.136) (162.221) 4

Wzrost ogólnych kosztów administracyjnych w 2011 r. wynikał głównie ze wzrostu składek i wpłat na Bankowy Fundusz Gwarancyjny (wzrost o 83.353 tys. zł, tj. 156%), kosztów rzeczowych (wzrost o 38.694 tys. zł, tj. 3%) oraz kosztów świadczeń pracowniczych (wzrost o 28.843 tys. zł, tj. 1%).

Wskaźniki efektywności Grupy kształtowały się w badanym roku w sposób następujący:

2011 r. tys.zł  2010 r. tys.zł 
Ogólne koszty administracyjne  (4.411.357) (4.249.136)
Średnioroczne zatrudnienie (w etatach)  29.352   30.439  
Ogólne koszty administracyjne przypadające na 1 zatrudnionego (150) (140)
Zysk netto na 1 zatrudnionego  130 106

Wskaźnik kosztów do przychodów wyniósł za badany rok 39,6% (41,7% za 2010 r.). Poprawa wskaźnika C/I spowodowana była przede wszystkim poprawą wyniku z tytułu odsetek (komentarz 21). Ogólne koszty administracyjne w przeliczeniu na osobę wzrosły przede wszystkim ze względu na spadek zatrudnienia o 1.087 osób, tj. 4%. Jednocześnie wzrósł zysk netto przypadający na 1 zatrudnionego (wzrost średniorocznie o 23% w stosunku do 2010 r.). 
 

28. Podatek dochodowy

Całkowite obciążenie podatkowe w badanym roku wyniosło:

2011 r. tys.zł  2010 r. tys.zł  Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Odroczony podatek dochodowy  (18.039) 197.744   (215.783) (109)
Bieżące obciążenie podatkowe  (958.076) (1.064.174) 106.098   (10)
Obciążenie podatkowe wykazane w rachunku zysków i strat  (976.115) (866.430) (109.685) 13
Obciążenie podatkowe wykazane w innych dochodach całkowitych (27.441) (20.390) (7.051) 35
Razem  (1.003.556) (886.820) (116.736) 13

Efektywna stopa opodatkowania wyniosła 20,4% w 2011 r. i była niższa w porównaniu do roku ubiegłego o 0,8 pp.


(a) Podatek dochodowy odroczony

Podatek odroczony stanowi różnicę między wykazywaną w księgach rachunkowych wartością aktywów i pasywów a ich wartością podatkową. Na saldo podatku odroczonego składały się różnice przejściowe ujemne i dodatnie:

Bilans 2011 r. tys.zł Bilans 2010 r. tys.zł Rachunek zysków i strat tys.zł
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego
Odsetki skapitalizowane od kredytów mieszkaniowych w sytuacji normalnej 190.844 211.576 20.732
Odsetki naliczone od należności 176.076 111.398 (64.678)
Odsetki od papierów wartościowych 58.187 44.537 (13.650)
Wycena instrumentów pochodnych, w tym: 94.471 98.859 -
- odniesiona na wynik 9.514 47.741 38.227
- odniesiona na inne dochody całkowite 84.957 51.118 -
Wycena papierów wartościowych, w tym: 16.414 - -
- odniesiona na wynik 15.443 - (15.443)
- odniesiona na inne dochody całkowite 971 - -
Różnica między wartością bilansową i podatkową rzeczowego majątku trwałego 293.318 256.004 (35.291)
Pozostała wartość dodatnich różnic przejściowych 29.363 24.786 -
- odniesiona na wynik 29.307 24.535 (6.795)
- odniesiona na inne dochody całkowite 56 251 -
Rezerwa brutto z tytułu podatku odroczonego 858.673 747.160
- odniesiona na wynik 772.689 695.791 (76.898)
- odniesiona na inne dochody całkowite 85.984 51.369 -
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
Odsetki naliczone od zobowiązań 391.527 406.364 (14.837)
Wycena papierów wartościowych, w tym: 24.550 57.394 -
- odniesiona na wynik 11.580 50.640 (39.060)
- odniesiona na inne dochody całkowite 12.970 6.754 -
Korekta wyceny ESP 211.011 218.000 (6.989)
Odpisy z tytułu utraty wartości ekspozycji kredytowych 414.558 335.477 79.081
Rezerwy na świadczenia pracownicze 126.714 118.613 8.101
Wycena instrumentów pochodnych 16.093 19.470 (3.377)
Pozostała wartość ujemnych różnic przejściowych, w tym: 188.778 151.880 -
- odniesiona na wynik 188.202 152.262 35.940
- odniesiona na inne dochody całkowite 576 (382) -
Aktywa brutto z tytułu podatku odroczonego, w tym: 1.373.231 1.307.198 -
- odniesione na wynik 1.359.685 1.300.826 58.859
- odniesiona na inne dochody całkowite 13.546 6.372 -
Łączny efekt różnic przejściowych, w tym: 514.558 560.038 -
- odniesione na wynik 586.996 605.035 (18.039)
- odniesiona na inne dochody całkowite (72.438) (44.997) -
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 543.922 582.802 -
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 29.364 22.764 -
Wpływ netto podatku odroczonego na rachunek zysków i strat - - (18.039)

W związku z wystąpieniem nadwyżki różnic ujemnych nad dodatnimi Grupa na koniec 2011 r. rozpoznała aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego w kwocie 543.922 tys. zł (582.802 tys. zł na koniec 2010 r.). Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego prezentowana w bilansie wyniosła 29.364 tys. zł (22.764 tys. zł na koniec 2010 r.).
 
(b) Podatek dochodowy bieżący

2011 r. tys.zł 2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Zysk brutto 4.780.860 4.079.236 701.624 17
Podatek dochodowy bieżący według stawki podatku od zysku brutto (19%) (908.363) (775.055) (133.308) 17
Efekt innych stawek podatkowych (2.504) (340) (2.164) 636
Różnice trwałe, w tym: (73.996) (66.154) (7.842) 12
Rozwiązanie rezerw oraz dodatnia aktualizacja wartości, nie stanowiące przychodów podatkowych (51.399) (36.487) (14.912) 41
Pozostałe koszty nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów (17.656) (19.480) 1.824 (9)
Przychody z tytułu dywidend 17.859 20.501 (2.642) (13)
Pozostałe (22.800) (30.688) 7.888 (26)
Inne różnice, w tym darowizny 8.508 (25.064) 33.572 (134)
Rozliczenie straty podatkowej 240 183 57 31
Całkowite obciążenie podatkowe (976.115) (866.430) (109.685) 13
Efektywna stopa podatkowa 20,40% 21,20% -0,8 pp. -
Różnica przejściowa wynikająca z podatku odroczonego wykazana w rachunku zysków i strat (18.039) 197.744 (215.783) (109)
Razem bieżące obciążenie podatkowe (958.076) (1.064.174) 106.098 (10)

W bieżącym roku obrotowym podatek dochodowy dla spółek wchodzących w skład Grupy kalkulowany był według stawki 19% (dla Polski) oraz 23% (dla Ukrainy), w oparciu o zysk brutto ustalony na podstawie przepisów MSSF zatwierdzonych przez UE, skorygowany o przychody niepodlegające opodatkowaniu i koszty nie stanowiące kosztów uzyskania przychodu. Podatek dochodowy bieżący za dany rok obrotowy stanowi sumę podatku dochodowego bieżącego kalkulowanego przez jednostki wchodzące w skład Grupy (w tym Bank 910.115 tys. zł).

 

29. Uzgodnienie wyniku finansowego netto konsolidowanych spółek ze skonsolidowanym wynikiem netto Grupy

Poniżej przedstawiono uzgodnienie zysku netto konsolidowanych spółek ze skonsolidowanym wynikiem finansowym netto Grupy za badany rok:

  2011 r. tys.zł 2010 r. tys.zł
Zysk / (strata) netto:
Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski SA 3.953.622 3.311.209
Grupa Bankowe Towarzystwo Kapitałowe SA (2.806) (4.440)
Grupa Bankowy Fundusz Leasingowy SA 8.412 10.531
Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych „eService” SA 23.710 24.215
Centrum Finansowe Puławska Sp. z o.o. – w likwidacji 12.619 11.920
Finansowa Kompania „Prywatne Inwestycje” Sp. z o.o. 81 -
Fort Mokotów Inwestycje Sp. z o.o. (522) (261)
Inteligo Financial Services SA 19.898 18.076
Kredobank SA (93.815) (40.314)
PKO BP BANKOWY Powszechne Towarzystwo Emerytalne SA 4.714 12.125
PKO BP Finat Sp. z o.o. 970 -
PKO Finance AB 393 28
PKO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA 37.821 48.463
Grupa Qualia Development Sp. z o.o. (4.555) (10.574)
Razem zysk netto konsolidowanych spółek 3.960.542 3.380.978
Korekty konsolidacyjne, w tym:
- dywidendy (87.228) (104.232)
- odpis z tytułu utraty wartości (2.561) (35.193)
- pozostałe (66.008) (28.747)
Zysk netto Grupy Kapitałowej 3.804.745 3.212.806

Odpis z tytułu utraty wartości firmy w 2011 r. w kwocie 2.561 tys. zł dotyczył odpisu z tytułu utraty wartości firmy Qualia spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – Nowy Wilanów sp.k.  (w 2010 r. odpowiednio z tytułu wartości firmy spółki PKO Qualia spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – Nowy Wilanów sp.k. w kwocie 28.179 tys. zł oraz spółki Sarnia Dolina Sp. z o.o. w kwocie 7.014 tys. zł).

 

30. Pozycje pozabilansowe

Wartość zobowiązań pozabilansowych udzielonych i otrzymanych na dzień bilansowy zaprezentowano w tabeli:

  31.12.2011 r. tys.zł 21.12.2010 r. tys.zł Zmiana tys.zł Zmiana (%)
Zobowiązania pozabilansowe udzielone, w tym: 36.890.388 36.785.378 105.010 -
Finansowanie udzielone 30.455.658 29.505.024 950.634 3
Udzielone gwarancje i poręczenia – wartość nominalna 6.434.730 7.280.354 (845.624) (12)
Zobowiązania pozabilansowe otrzymane, w tym: 2.801.398 2.632.689 168.709 6
Otrzymane gwarancje i poręczenia 1.918.281 2.228.815 (310.534) (14)
Finansowe 883.117 403.874 479.243 119

Nieznaczny wzrost zobowiązań pozabilansowych udzielonych (o 105.010 tys. zł) wynikał ze wzrostu zobowiązań pozabilansowych dotyczących finansowania o 950.634 tys. zł (tj. 3%) przy jednoczesnym zmniejszeniu wartości nominalnej udzielonych gwarancji i poręczeń o 845.624 tys. zł (tj. 12%).