Rozdział 3

III. Charakterystyka wyników i sytuacji finansowej Grupy

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe nie uwzględnia wpływu inflacji. Ogólny wskaźnik zmian poziomu cen towarów i usług konsumpcyjnych (od grudnia do grudnia) wyniósł w badanym roku 4,6% (3,1% w 2010 r.).

Poniższe komentarze przedstawiono w oparciu o wiedzę uzyskaną podczas badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski SA jest jednostką dominującą w Grupie, w skład której na dzień  31 grudnia 2011 r. wchodziło 13 spółek zależnych bezpośrednio i 15 spółek zależnych pośrednio. Dane trzech spółek stowarzyszonych bezpośrednio oraz dane dwóch wspólnych przedsięwzięć zostały wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym metodą praw własności. W roku poprzedzającym rok badany, Grupa składała się z 11 spółek zależnych bezpośrednio i 10 spółek zależnych pośrednio; natomiast dane czterech spółek stowarzyszonych bezpośrednio oraz dane dwóch wspólnych przedsięwzięć zostały wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym metodą praw własności.

  • Na dzień 31 grudnia 2011 r. suma aktywów wyniosła 190.748.037 tys. zł i uległa zwiększeniu o 21.087.536 tys. zł (tj. 12%) w porównaniu ze stanem na dzień 31 grudnia 2010 r.
  • Wzrost ten został sfinansowany głównie zwiększeniem zobowiązań wobec klientów o 13.492.682 tys. zł (tj. 10%), przede wszystkim w wyniku przyrostu depozytów w Banku, zwiększeniem zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych o 4.472.912 tys. zł (tj. 136%), zwiększeniem zobowiązań wobec innych banków o 1.005.289 tys. zł (tj. o 19%) oraz przyrostem kapitałów własnych o 1.462.416 tys. zł (tj. 7%).
  • Podstawowym źródłem finansowania aktywów w 2011 r. były zobowiązania wobec klientów (podobnie w roku ubiegłym). Saldo zobowiązań wobec klientów wyniosło na dzień bilansowy 146.473.897 tys. zł i stanowiło 77% sumy bilansowej (spadek o 1 pp. w porównaniu do stanu na dzień 31 grudnia 2010 r.). Zmiana salda zobowiązań wobec klientów była głównie efektem znacznego przyrostu zobowiązań wobec osób fizycznych (wzrost o 9.075.240 tys. zł, tj. 10%, w porównaniu do salda na dzień 31 grudnia 2010 r.) oraz podmiotów gospodarczych (wzrost o 6.642.009 tys. zł, tj. 21%, w porównaniu do salda na dzień 31 grudnia 2010 r.) (komentarz 14).
  • Saldo zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych na dzień bilansowy wyniosło 7.771.779 tys. zł (3.298.867 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.), z czego 4.476.996 tys. zł dotyczyło obligacji w CHF i EUR wyemitowanych przez Grupę w latach 2010-2011 za pośrednictwem PKO Finance AB (3.187.766 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.). Wzrost salda na dzień 31 grudnia 2011 r. był głównie rezultatem emisji przez Bank krótkoterminowych obligacji wyemitowanych na rynek polski w kwocie2.929.973 tys. zł oraz emisji za pośrednictwem PKO Finance AB euroobligacji w kwocie 250.000 tys. CHF (komentarz 15).
  • Saldo zobowiązań wobec innych banków wyniosło 6.239.164 tys. zł na dzień bilansowy i składało się głównie z otrzymanego przez Jednostkę dominującą kredytu konsorcjalnego we frankach szwajcarskich, którego wartość w walucie polskiej wyniosła 3.443.872 tys. zł (2.999.116 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) oraz kredytów od banków otrzymanych przez Grupę Bankowy Fundusz Leasingowy w kwocie 899.536 tys. zł (1.051.693 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.). Wzrost salda ogółem o 1.005.289 tys. zł (tj. o 19%) w porównaniu do stanu na dzień 31 grudnia 2010 r. wynikał głównie ze zwiększenia salda depozytów banków o 399.563 tys. zł (tj. o 41%), salda rachunków bieżących o 378.328 tys. zł (tj. o 852%) oraz salda otrzymanych kredytów i pożyczek o 292.546 tys. zł (tj. o 7%) przede wszystkim na skutek wzrostu wyceny kredytu konsorcjalnego w związku ze wzrostem kursu franka szwajcarskiego (komentarz 13).
  • Na dzień 31 grudnia 2011 r. zobowiązania z tytułu ujemnej wyceny instrumentów pochodnych wyniosły 2.645.281 tys. zł (2.404.795 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.). Wzrost salda na dzień bilansowy był głównie rezultatem wyższej wyceny transakcji IRS oraz terminowych transakcji walutowych w porównaniu do stanu na koniec 2010 r. i był kompensowany spadkiem ujemnej wyceny transakcji CIRS (komentarz 4).
  • Saldo zobowiązań podporządkowanych wyniosło 1.614.377 tys. zł na dzień bilansowy (1.611.779 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) i dotyczyło wyceny obligacji wyemitowanych przez Bank w 2007 r. w kwocie nominalnej 1.600.700 tys. zł (komentarz 16).
  • Wartość skonsolidowanych kapitałów własnych na dzień 31 grudnia 2011 r. wyniosła 22.821.984 tys. zł (21.359.568 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) i była wyższa o 1.462.416 tys. zł (tj. 7%). Na wzrost salda wpłynął przede wszystkim zysk wygenerowany w 2011 r. przez Grupę w kwocie 3.807.195 tys. zł. Jednocześnie, akcjonariusze Jednostki dominującej podjęli decyzję o przeznaczeniu 2.475.000 tys. zł z zysku 2010 r. na wypłatę dywidendy. Pozostała część zysku Banku za 2010 r. została przeznaczona na podniesienie kapitału zapasowego (800.000 tys. zł) oraz rezerwowego (36.209 tys. zł) (komentarz 19).
  • Wartość funduszy własnych liczona na bazie regulacyjnej wyniosła 18.342.916 tys. zł na dzień 31 grudnia 2011 r. (17.618.546 tys. zł na dzień 31 grudnia 2010 r.) i była wyższa o 6.478.224 tys. zł od całkowitego wymogu kapitałowego (6.316.760 tys. zł na koniec 2010 r.). Współczynnik wypłacalności liczony na dzień bilansowy na bazie portfela bankowego i handlowego wyniósł 12,37% i uległ zmniejszeniu w porównaniu do końca poprzedniego roku o 0,10 pp.
  • Wyższy poziom finansowania znalazł odzwierciedlenie przede wszystkim we wzroście na dzień bilansowy salda kredytów i pożyczek udzielonych klientom – zmiana o 10.966.375 tys. zł (tj. 8%) oraz salda instrumentów finansowych dostępnych do sprzedaży – zmiana o 4.173.876 tys. zł (tj. 41%). Wzrosły również salda kasy, środków w Banku Centralnym – zmiana o 2.959.756 tys. zł (tj.48%), instrumentów wyznaczonych do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (wzrost o 1.708.870 tys. zł, tj.16%) oraz dodatniej wyceny instrumentów pochodnych (wzrost o 1.345.648 tys. zł, tj.78%).
  • Na dzień bilansowy kredyty i pożyczki udzielone klientom wyniosły 141.634.494 tys. zł stanowiły 74% wartości sumy bilansowej (spadek o 3 pp. w porównaniu ze stanem na koniec 2010 r.). Wartość brutto portfela kredytowego na dzień 31 grudnia 2011 r. wynosiła 147.292.737 tys. zł i wzrosła w stosunku do stanu na dzień 31 grudnia 2010 r. o 11.767.948 tys. zł (tj. o 9%). Wzrost ten wynikał głównie ze zwiększenia salda kredytów mieszkaniowych i dla developerów oraz kredytów gospodarczych udzielonych klientom sektora niefinansowego (odpowiednio wzrost o 8.477.075 tys. zł, tj. 14% oraz 5.127.429 tys. zł, tj. 13%) (komentarz 6).
  • Jakość portfela należności z tytułu kredytów i pożyczek oraz należności leasingowych w Grupie Kapitałowej na datę bilansową mierzona udziałem kredytów z rozpoznaną utratą wartości w całości salda kredytów i pożyczek nie uległa zmianie w stosunku do końca 2010 r. Na dzień 31 grudnia 2011 r. udział kredytów i należności leasingowych z rozpoznaną utratą wartości w całości salda kredytów i pożyczek nie zmienił się w porównaniu do 2010 r. i wyniósł 8,0%. Jednocześnie wskaźnik pokrycia odpisami aktualizującymi należności kredytowych ze stwierdzoną utratą wartości wyniósł 42,3% na dzień 31 grudnia 2011 r. i wzrósł w porównaniu do końca 2010 r. o 2,3 pp.
  • Saldo inwestycyjnych papierów wartościowych dostępnych do sprzedaży wyniosło na dzień bilansowy 14.393.276 tys. zł i było wyższe o 4.173.876 tys. zł (tj. 41%) od salda na koniec 2010 r. Wzrost dotyczył głównie zaangażowania Grupy w papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa (wzrost o 2.865.714 tys. zł, tj. 49%) oraz obligacje korporacyjne (wzrost o 680.882 tys. zł, tj. 47%) i obligacje komunalne (wzrost o 634.183 tys. zł, tj. 22%) (komentarz 7).
  • Saldo instrumentów finansowych wyznaczonych do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat na dzień bilansowy wyniosło 12.467.201 tys. zł. Wzrost salda (o 1.708.870 tys. zł, tj. o 16%) wynikał głównie ze zmiany struktury salda – zwiększył się udział krótkoterminowych bonów pieniężnych NBP o 4.596.011 tys. zł (tj. o 115%), niższe niż przed rokiem było saldo polskich obligacji skarbowych w złotych (o 3.420.366 tys. zł, tj. 72%) (komentarz 5).
  • Pozostałe aktywa płynne Grupy – składające się z kasy i środków w Banku Centralnym, należności od banków, aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu i pochodnych instrumentów finansowych wzrosły łącznie na dzień bilansowy o 4.202.039 tys. zł (tj. 36%), co wynikało głównie ze zwiększenia stanu kasy i środków w Banku Centralnym oraz pochodnych instrumentów finansowych (komentarze 1-4).
  • Urealnione skumulowane luki płynności Grupy do 1 miesiąca i od 1 do 3 miesięcy kalkulowane na podstawie danych o zapadalnych aktywach i wymagalnych pasywach według urealnionych terminów wymagalności, wyniosły odpowiednio 19.393.513 tys. zł i 17.793.708 tys. zł (17.310.022 tys. zł i 16.360.180 tys. zł na koniec 2010 r.).
  • Udział aktywów pracujących w aktywach ogółem nie zmienił się w porównaniu do stanu na dzień 31 grudnia 2010 r. i wyniósł 93,9% na koniec 2011 r. Wskaźnik kredytów do depozytów (K/D) ukształtował się na poziomie 96,7% na koniec 2011 r. (98,3% na koniec 2010 r.).
  • Zysk brutto wyniósł w 2011 r. 4.780.860 tys. zł i był wyższy od wyniku 2010 r. o 701.624 tys. zł (tj. 17%). Na wartość tego wyniku złożyły się przede wszystkim: wynik z tytułu odsetek w kwocie 7.609.116 tys. zł, wynik z tytułu prowizji i opłat w kwocie 3.101.444 tys. zł, wynik z pozycji wymiany w kwocie 337.296 tys. zł oraz pozostałe przychody operacyjne w kwocie 451.723 tys. zł. Jednocześnie, wynik brutto pomniejszały ogólne koszty administracyjne w kwocie 4.411.357 tys. zł oraz wynik z tytułu odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości w kwocie 1.930.447 tys. zł i pozostałe koszty operacyjne w kwocie 309.186 tys. zł.
  • Wynik odsetkowy Grupy wyniósł 7.609.116 tys. zł w 2011 r. i był o 1.092.950 tys. zł (tj. 17%) wyższy od wyniku osiągniętego w 2010 r. Główną przyczyną wzrostu były wyższe przychody odsetkowe z tytułu kredytów i pożyczek udzielonych klientom (o 1.250.267 tys. zł, tj. 15%), spowodowane przede wszystkim przyrostem portfela kredytowego (wzrost brutto o 11.767.948 tys. zł, tj. 9%). W 2011 r. marża odsetkowa, liczona jako stosunek wyniku odsetkowego do przychodów odsetkowych, utrzymała się na poziomie z 2010 r. i wyniosła 63% (komentarz 21). Rozpiętość odsetkowa, liczona jako różnica pomiędzy stopą przychodu odsetkowego z aktywów pracujących a ceną środków obcych wyniosła 4,2% i nie zmieniła się istotnie (wzrost o 0,2 pp.) w stosunku do 2010 r.
  • Wynik z tytułu prowizji i opłat w 2011 r. był niższy niż w 2010 r. i wyniósł 3.101.444 tys. zł (spadek o 41.385 tys. zł, tj. 1%) – przede wszystkim z powodu niższych niż przed rokiem przychodów prowizyjnych. W stosunku do 2010 r. przychody z tytułu prowizji i opłat spadły o 43.698 tys. zł (spadek o 1% do kwoty 3.837.165 tys. zł), głównie z tytułu ubezpieczenia kredytów (spadek o 138.002 tys. zł, tj.21%) i częściowo był kompensowany przez wzrost przychodów z tytułu kart płatniczych oraz z tytułu udzielonych kredytów i pożyczek (wzrosty odpowiednio o 85.286 tys. zł i 53.276 tys. zł, tj. 9% i 10%) (komentarz 22).
  • Wynik z pozycji wymiany wyniósł w badanym roku 337.296 tys. zł i był niższy od wyniku 2010 r. o kwotę 9.466 tys. zł (tj. 3%). Wynik z pozycji wymiany jest pozycją netto dodatniej wyceny w kwocie 523.174 tys. zł (wycena ujemna 1.026.841 tys. zł w 2010 r.) dotyczącej różnic kursowych od instrumentów wycenianych według wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, oraz ujemnej wyceny w kwocie 185.878 tys. zł (wycena dodatnia w kwocie 1.373.603 tys. zł w 2010 r.) dotyczącej pozostałych aktywów i zobowiązań oraz zrealizowanych różnic kursowych (komentarz 23).
  • Pozostałe przychody operacyjne Grupy wyniosły 451.723 tys. zł w 2011 r. (469.388 tys. zł w 2010 r.) i dotyczyły przede wszystkim przychodów netto ze sprzedaży produktów i usług, na które składały się głównie przychody z działalności deweloperskiej prowadzonej przez Grupę Qualia Development (102.983 tys. zł, tj. 40% salda oraz odpowiednio 155.342 tys. zł, tj. 48% salda w 2010 r.) oraz działalności Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService (124.390 tys. zł, tj. 49% salda oraz odpowiednio 145.164 tys. zł, tj. 45% salda w 2010 r.). Saldo pozostałych przychodów operacyjnych w 2011 r. było o 17.665 tys. zł (tj.4%) wyższe od salda w 2010 r.
  • W 2011 r. ogólne koszty administracyjne były o 162.221 tys. zł (tj. 4%) wyższe niż w roku poprzednim i wyniosły 4.411.357 tys. zł. Wzrost dotyczył głównie wzrostu składek i wpłat na Bankowy Fundusz Gwarancyjny (wzrost o 83.353 tys. zł, tj. 156%), kosztów rzeczowych (wzrost o 38.694 tys. zł, tj. o 3%) oraz kosztów świadczeń pracowniczych (wzrost o 28.843 tys. zł, tj. 1%) (komentarz 27). Ogólna efektywność działania, liczona jako iloraz kosztów do przychodów (wskaźnik C/I) uległa w 2011 r. poprawie (spadek wskaźnika o 2,1 pp. do 39,6%). Pozytywna zmiana wskaźnika spowodowana była głównie wyższym niż w 2010 r. wynikiem z tytułu odsetek.
  • Odpisy netto z tytułu utraty wartości wyniosły w 2011 r. 1.930.447 tys. zł. (1.868.364 tys. zł w 2010 r.). Wzrost odpisów netto (ujmowanych w rachunku zysków i strat) dotyczył głównie kredytów mieszkaniowych i dla deweloperów oraz kredytów gospodarczych– wzrost odpowiednio o 123.445 tys. zł, tj. 46% oraz 120.490 tys. zł, tj. 19% (komentarz 26). Koszt ryzyka wyniósł 1,3% w 2011 r. (1,4% w 2010 r.).
  • Pozostałe koszty operacyjne wyniosły 309.186 tys. zł w 2011 r. (293.736 tys. zł w 2010 r.) i dotyczyły głównie kosztów sprzedanych produktów i usług, na które składały się przede wszystkim koszty z działalności deweloperskiej prowadzonej przez Grupę Qualia Development (73.370 tys. zł, tj. 43% salda w 2011 r. oraz odpowiednio 110.352 tys. zł, tj. 55% salda w 2010 r.) oraz działalności spółki Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService (98.742 tys. zł, tj. 57% salda w 2011 r. oraz odpowiednio 89.607 tys. zł, tj. 45% salda w 2010 r.).
  • Rentowność brutto (liczona jako zysk brutto do przychodów ogółem) wyniosła w badanym roku 28,6% i zwiększyła się w porównaniu do roku ubiegłego o 1,7 pp.
  • Obciążenie podatkowe w 2010 r. wyniosło 976.115 tys. zł (866.430 tys. zł w 2010 r.). Efektywna stopa opodatkowania wyniosła w 2011 r. 20,4% i była niższa o 0,8 pp. w porównaniu do 2010 r.
  • W rezultacie w 2011 r. Grupa osiągnęła zysk netto w kwocie 3.804.745 tys. zł, który był wyższy od wyniku za 2010 r. o kwotę 591.939 tys. zł (tj. 18%). Rentowność netto (liczona jako zysk netto do przychodów ogółem) wyniosła w 2011 r. 22,8% (21,1% w 2010 r.).
  • Wskaźnik zwrotu z aktywów (liczony jako zysk netto do średniego stanu aktywów ogółem) wyniósł w 2011 r. 2,1% i w porównaniu do 2010 r. wzrósł o 0,1 pp. W badanym roku wskaźnik zwrotu z kapitału wyniósł 17,2% i był o 1,8 pp. wyższy niż w 2010 r.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadą kontynuacji działalności.