Pomiar ryzyka
portfelowego

Metody pomiaru ryzyka kredytowego

W celu określenia poziomu ryzyka kredytowego oraz opłacalności portfeli kredytowych Bank wykorzystuje różne metody pomiaru i wyceny ryzyka kredytowego, w tym:

  • prawdopodobieństwo niewypłacalności (PD),
  • oczekiwaną stratę kredytową (EL),
  • wartość zagrożoną ryzykiem kredytowym (CVaR),
  • miary efektywności metodologii scoringowych (Accuracy Ratio),
  • udział i strukturę kredytów zagrożonych (według MSR),
  • wskaźnik pokrycia kredytów zagrożonych (wedługg MSR) odpisami aktualizacyjnymi z tytułu utraty wartości (coverage ratio),
  • koszt ryzyka.

PKO Bank Polski SA systematycznie rozwija zakres wykorzystywanych mierników ryzyka kredytowego z uwzględnieniem wymagań metody ratingów wewnętrznych (IRB), jak również rozszerza zakres stosowania miar ryzyka w celu pełnego pokrycia portfela kredytowego Banku tymi metodami.

Metody pomiaru portfelowego ryzyka kredytowego pozwalają m.in. na uwzględnienie ryzyka kredytowego w cenie produktów, ustalanie optymalnej wysokości punktów odcięcia oraz wyznaczanie stawek odpisów z tytułu utraty wartości.
Bank przeprowadza analizy oraz testy warunków skrajnych dotyczące wpływu potencjalnych zmian w otoczeniu makroekonomicznym na jakość portfela kredytowego Banku a wyniki prezentuje w raportach dla Kierownictwa Banku. Powyższe informacje umożliwiają identyfikowanie i podejmowanie działań ograniczających negatywne skutki wpływu niekorzystnych sytuacji rynkowych na wynik Banku.

Ocena ryzyka pojedynczych transakcji kredytowych jest dokonywana w Banku z wykorzystaniem metod scoringowych i ratingowych, które są tworzone, rozwijane i nadzorowane przez Pion Ryzyka Bankowego. Funkcjonowanie tych metod wspierają specjalistyczne aplikacje informatyczne. Sposób dokonywania oceny określony został w przepisach wewnętrznych Banku, których głównym celem jest zapewnienie jednolitej i obiektywnej oceny ryzyka kredytowego w procesie kredytowania.

Bank ocenia ryzyko kredytowe klientów indywidualnych w dwóch wymiarach: zdolności kredytowej oraz wiarygodności kredytowej klienta. Ocena zdolności kredytowej polega na zbadaniu sytuacji finansowej klienta, zaś ocena wiarygodności kredytowej klienta obejmuje ocenę scoringową oraz ocenę informacji o historii kredytowej klienta pozyskanych z wewnętrznych kartotek Banku oraz zewnętrznych baz danych.

W 2011 roku parametry oceny zdolności kredytowej klienta indywidualnego dostosowane zostały do znowelizowanych postanowień Rekomendacji S, w szczególności w zakresie:

  • zmiany sposobu ustalania kwoty dochodu rozporządzalnego dla walutowych transakcji kredytowych finansujących nieruchomości oraz walutowych transakcji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie,
  • zmiany (skrócenia) maksymalnego okresu kredytowania przyjmowanego do oceny zdolności kredytowej,
  • uwzględnienia w ocenie zdolności kredytowej prawdopodobnej zmiany poziomu dochodów kredytobiorcy po nabyciu uprawnień emerytalnych.

Ocena ryzyka kredytowego związanego z finansowaniem klientów instytucjonalnych dokonywana jest w dwóch wymiarach: klienta oraz transakcji. Miarami tej oceny są ratingi: klienta i transakcji. Syntetyczną miarą ryzyka kredytowego, odzwierciedlającą oba czynniki ryzyka, jest rating łączny. Od 1 września 2010 roku w Banku funkcjonuje scoringowa metoda oceny ryzyka kredytowego klientów z segmentu małych i średnich przedsiębiorstw wraz z dedykowaną aplikacją informatyczną. Metoda ta jest dostępna obok metody ratingowej. Jej wdrożenie spowodowało skrócenie czasu oceny wniosków kredytowych oraz zwiększenie efektywności zarządzania ryzykiem kredytowym. W wyniku pozytywnej oceny portfela scoringowego klienta instytucjonalnego w listopadzie 2011 roku rozszerzono zakres stosowania scoringu.

Informacja o ocenach ratingowych i scoringowych jest szeroko wykorzystywana w Banku w zarządzaniu ryzykiem kredytowym, w systemie kompetencji do podejmowania decyzji kredytowych, przy ustalaniu warunków aktywacji służb oceny ryzyka kredytowego oraz w systemie pomiaru i raportowania ryzyka kredytowego.

W celu skrócenia czasu reakcji na zaobserwowane sygnały ostrzegawcze sygnalizujące wzrost poziomu ryzyka kredytowego, od sierpnia 2010 roku w Banku działa aplikacja informatyczna SWO (System Wczesnego Ostrzegania). W 2011 roku nadal rozwijano to narzędzie, w efekcie czego w czerwcu 2011 roku wdrożona została automatyczna identyfikacja niekorzystnych zjawisk.

W 2011 roku Bank uwzględnił w systemie ratingowym identyfikację zdarzeń oznaczających niewykonanie zobowiązań, uzyskując spójność pomiędzy systemem ratingowym a systemem identyfikacji indywidualnych przesłanek utraty wartości ekspozycji kredytowych. Rozszerzono również skalę oceny ratingowej klientów niefinansowych: wprowadzono w miejsce 8 klas ratingowych 10 klas ratingowych, przy jednoczesnym uznaniu, iż ekspozycjom kredytowym dotychczas zaklasyfikowanym do klasy ratingowej „G” (ze względu na niski poziom prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązań) nie przypisuje się automatycznie przesłanki indywidualnej utraty wartości. Ponadto, utrzymano co do zasady warunki określające dostępność finansowania.

W II półroczu 2011 roku, przy ustalaniu odpisów na portfel kredytów mieszkaniowych osób fizycznych, Bank wykorzystał parametry portfelowe oszacowane na bazie założeń metodyki szacowania parametrów na potrzeby wyliczania wymogu kapitałowego metodą IRB. Nowa metodyka uwzględnia intensywne procesy restrukturyzacyjne prowadzone w stosunku do przedmiotowego portfela i pozwala na bardziej precyzyjną ocenę związanego z nim ryzyka kredytowego.