Zarządzanie ryzykiem ESG w PKO Banku Polskim
Zarządzanie ryzykiem ESG (Środowiskowym, Społecznym i Ładu Korporacyjnego) stanowi ważny element systemu zarządzania w PKO Banku Polskim. Ze względu na swój przekrojowy charakter, ryzyko ESG oddziałuje na szereg obszarów działalności Banku, obejmując zarówno ocenę wpływu czynników ESG na funkcjonowanie Grupy Kapitałowej Banku, jak i szczegółową analizę efektów działalności w kontekście szeroko rozumianego otoczenia.
Definicje ESG zostały zawarte w „Strategii zarządzania ryzykiem w PKO Banku Polskim S.A. i Grupie Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A.”. Są to:
1) czynniki ESG – czynniki środowiskowe, społeczne oraz dotyczące ładu korporacyjnego, które mogą mieć pozytywny lub negatywny wpływ na klientów i kontrahentów lub pozycje bilansu Banku; czynniki ESG o negatywnym wpływie są określane jako czynniki ryzyka ESG,
2) ryzyko ESG - ryzyko negatywnych skutków finansowych dla Banku, będących konsekwencją obecnego lub przyszłego wpływu czynników ryzyka ESG na klientów i kontrahentów lub pozycje bilansu Banku.
Bank weryfikuje i ocenia w zakresie generowanego poziomu ryzyka oraz zgodności ze zrównoważonym rozwojem (biorąc pod uwagę ryzyka ESG w perspektywie krótko, średnio i długoterminowej) plany finansowe, kapitałowe i strategiczne.
W grudniu 2024 roku Bank wprowadził regulację dotyczącą sposobu oceny spełnienia minimalnych gwarancji oraz wdrożenia mechanizmu należytej staranności w zakresie oceny negatywnego wpływu działalności na prawa człowieka w ramach minimalnych gwarancji przez klientów i kontrahentów Banku. Ocena spełnienia minimalnych gwarancji jest powiązana z badaniem obszarów: zapobiegania korupcji, podatków, uczciwej konkurencji, nauki, technologii i innowacji oraz praw człowieka i praw pracowniczych. Sposób oceny spełniania minimalnych gwarancji podlega przeglądowi, nie rzadziej niż raz w roku, w zakresie zgodności z powszechnie obowiązującym prawem.
W procesie oceny portfela kredytowego Bank przyjmuje definicję środowiskowego (w tym klimatycznego) ryzyka fizycznego i ryzyka przejścia zgodną z Rozporządzeniem CRR.
Struktura zarządzania ryzykiem ESG
- Zarządzanie ryzykiem ESG jest nadzorowane przez Zarząd Banku, który określa ramy ryzyka, nadzoruje realizację postawionych celów, strategii i polityk oraz określa zasady zarządzania nimi w kontekście zarządzania ryzykiem z zakresu ochrony środowiska.
- Za koordynację i zarządzanie ryzykiem ESG i jego wpływem na ryzyko funkcjonowania Banku odpowiedzialne są jednostki organizacyjne zgodnie z kompetencjami.
- Komitety funkcjonujące w Banku w zakresie swoich zadań i kompetencji przy podejmowaniu decyzji uwzględniają opracowania oraz opinie w zakresie działań związanych z ryzykiem ESG.
- W procesie zarządzania ryzykiem ESG zaangażowane są również jednostki odpowiedzialne za planowanie strategiczne, ujawnianie informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju, obsługę prawną i ocenę zgodności.
Bank każdorazowo ocenia wpływ czynników środowiskowych, społecznych oraz związanych z ładem korporacyjnym na zdolność kredytową klienta w procesie kredytowym dla klientów bankowości korporacyjnej oraz klientów bankowości firm ocenianych z wykorzystaniem metody ratingowej. Bank bada też wpływ transakcji kredytowych na kwestie ESG i klasyfikuje je do ww. klas ESG. W procesie kredytowym dokonywana jest również ocena transakcji kredytowej.
Ocena ryzyka ESG w procesie kredytowym realizowana jest również poprzez stosowanie polityk kredytowych dla branż/sektorów - opisanych w Sprawozdaniu Zrównoważonego Rozwoju.
W Banku funkcjonują zasady klasyfikacji portfela kredytowego na potrzeby zarządzania i raportowania ryzyka ESG, które określają w szczególności kryteria identyfikacji i klasyfikacji ekspozycji finansujących działania z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. Bank wyróżnia cztery klasy ekspozycji finansujących działania z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego:
Bank wyróżnia cztery klasy ekspozycji finansujących działania z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego:
1) klasa ekspozycji wspierających zrównoważony rozwój – ekspozycje jasnozielone (ekspozycje ujmowane m.in. w kalkulacji BTAR), które dotyczą finansowania:
a) celów prośrodowiskowych;
b) transformacji w stronę gospodarki neutralnej dla klimatu i gospodarki zrównoważonej – ekspozycje wspierające cele środowiskowe opisane w art. 9 Taksonomii UE;
c) zrównoważonego rozwoju (w tym zrównoważonej transformacji gospodarki) – ekspozycje spełniające rynkowe standardy zrównoważonego finansowania;
d) transakcji wspierających zrównoważony rozwój współfinansowanych ze środków publicznych oraz współfinansowanych przez instytucje krajowe i ponadnarodowe; e) wspierającego cele społeczne dotyczące finansowania działalności mającej pozytywny wpływ na społeczeństwo i społeczności;
2) klasa ekspozycji zrównoważonych środowiskowo (zgodnych z systematyką) – ekspozycje ciemnozielone (ekspozycje ujmowane w kalkulacji GAR), które dotyczą finansowania działalności gospodarczej spełniającej warunki opisane w art. 3 Taksonomii UE, tj.: a) istotny wkład w realizację co najmniej jednego z sześciu celów środowiskowych; b) nie wyrządzanie poważnych szkód dla żadnego z pozostałych celów środowiskowych (zasada DNSH); c) prowadzenie działalności zgodnie z minimalnymi gwarancjami; d) spełnienie technicznych kryteriów kwalifikacji (wskazanych w rozporządzeniach delegowanych wydanych przez Komisję (UE) uzupełniających rozporządzenie o Taksonomii UE).
3) ekspozycje o neutralnym wpływie na środowisko – ekspozycje białe, które dotyczą finansowania działalności gospodarczej, wobec której nie jest możliwe przypisanie celu środowiskowego oraz nie zostały zakwalifikowane do klasy ekspozycji wspierających zrównoważony rozwój, do klasy ekspozycji zrównoważonych środowiskowo oraz nie zostały zakwalifikowane do klasy ekspozycji o negatywnym wpływie na środowisko;
4) ekspozycje o negatywnym wpływie na środowisko – ekspozycje brązowe, które dotyczą finansowania działalności gospodarczej przyczyniającej się do znaczącej emisji gazów cieplarnianych, zanieczyszczenia powietrza, wody i gleby, wycinki lasów, produkcji odpadów, niszczenia bioróżnorodności czy nadmiernego wykorzystywania zasobów naturalnych.
Bank każdorazowo ocenia wpływ czynników środowiskowych, społecznych oraz związanych z ładem korporacyjnym na zdolność kredytową klienta w procesie kredytowym dla klientów bankowości korporacyjnej oraz klientów bankowości firm ocenianych z wykorzystaniem metody ratingowej. Bank bada też wpływ transakcji kredytowych na kwestie ESG i klasyfikuje je do ww. klas ESG. W procesie kredytowym dokonywana jest również ocena transakcji kredytowej. Z jednej strony Bank bada wpływ danej transakcji kredytowej na kwestie ESG, z drugiej zaś sprawdza jak czynniki ESG wpływają na transakcję kredytową. W ocenie czynników ESG, Bank uwzględnia m.in. ryzyko zmiany klimatu i wpływu na działalność klienta, możliwy wpływ klienta na zmianę
Szczegółowe informacje o zarządzaniu ryzykiem klimatycznym znajdują się w Raporcie „Adekwatność kapitałowa oraz inne informacje Grupy Kapitałowej Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej podlegające ogłaszaniu według stanu na 31 grudnia 2025 roku”.
Monitorowanie ryzyka ESG
Elementem zarządzania ryzykiem z zakresu ochrony środowiska jest strategiczny limit tolerancji na ryzyko ESG. Od 2025 roku Bank zmienił definicję wskaźnika, celem zachowania spójności z ujawnieniem III filarowym (wzór 3 ITS). Miarą tolerancji tego ryzyka jest iloraz wartości kredytów dla klientów z branż: Energia i Spalanie paliw kopalnych i wartości sumy bilansowej Banku. Dotychczas podmioty wysokoemisyjne oznaczane były metodą ekspercką. Zmiana metodyki liczenia tego wskaźnika, spowodowała wzrost jego wartości w stosunku do końca 2024 roku. Według stanu na dzień 31 grudnia 2025 roku udział kredytów dla klientów z ww. branż wyniósł 0,54% dla Banku oraz 0,64% dla Grupy Kapitałowej Banku przy limicie tolerancji ≤ 1,6% obowiązującym zarówno dla Banku jak i Grupy Kapitałowej Banku (w 2024 wskaźnik ten wynosił 0,13% dla Banku i Grupy Kapitałowej). Limit ten jest monitorowany kwartalnie i raportowany do Zarządu Banku.
Jednym z narzędzi analitycznych wykorzystywanych do oceny odporności portfela kredytowego na ryzyka środowiskowe w ramach zarządzania ryzykiem klimatycznym w instytucjach finansowych są klimatyczne testy warunków skrajnych. Bank opracował własną metodykę stres-testów klimatycznych, zaprojektowaną na podstawie standardów wyznaczonych przez Europejski Bank Centralny (Raport Europejskiego Banku Centralnego dot. testu warunków skrajnych w obszarze ryzyka klimatycznego, lipiec 2022), scenariuszy klimatycznych NGFS21 oraz dostępnych uznanych publikacji dotyczących materializacji ryzyka klimatycznego z perspektywy strat kredytowych instytucji finansowych. Umożliwia ona uwzględnienie szerokiego zakresu czynników klimatycznych, o ile istnieje możliwość ich kwantyfikacji z perspektywy sprawozdań finansowych klientów lub zmiennych występujących w modelach ryzyka kredytowego.
Zgodnie z wymogami regulacyjnymi w grudniu 2024 roku Bank przeprowadził odrębny klimatyczny test warunków skrajnych dla portfela kredytowego klientów korporacyjnych. Analizowano wpływ ryzyka fizycznego (susze i powodzie) oraz przejścia (polityczne i prawne - zmiany cen uprawnień do emisji gazów cieplarnianych; technologiczne - koszty przejścia na technologie niskoemisyjne) na oceny ratingowe klientów w perspektywie krótko- i długoterminowej, a także wskaźniki prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązań (PD) i oczekiwanej straty kredytowej (ECL).
Scenariusze analizowane były w 3 horyzontach czasowych (do 1 rok, do 3 lat, do 30 lat), co pozwoliło na dokładną analizę ryzyka w krótkim, jak i długim terminie. Obecnie, Bank analizuje możliwość rozwoju i dostosowywania dotychczas wypracowanej metodyki do nowych wymogów regulacyjnych w przyszłych okresach sprawozdawczych. Szczegółowe informacje o klimatycznych testach warunków skrajnych znajdują się w Sprawozdaniu Zrównoważonego Rozwoju.
W 2025 roku Bank włączył do procesu oceny ratingowej klienta korporacyjnego krótkoterminowe scenariusze klimatyczne dla ryzyka fizycznego (powódź) oraz ryzyka przejścia (wzrost cen emisji GHG i związane z nim koszty przejścia na technologie niskoemisyjną). Dla każdego rodzaju ryzyka wyznaczany jest rating oparty na odpowiednio skorygowanym sprawozdaniu finansowym i parametrze PD. Ratingi te stanowią istotne wsparcie w ocenie wpływu czynników ESG na zdolność kredytową klienta w procesie kredytowym. Poprzez bezpośrednią korektę ocen ratingowych, które są wykorzystywane w kalkulacji kapitału wewnętrznego, Bank stopniowo buduje bufor na straty nieoczekiwane wynikające z materializacji ryzyka ESG, w szczególności ryzyka środowiskowego. Mechanizm ten pozwala na wcześniejsze uwzględnienie czynników ESG w wymogach kapitałowych, co zwiększa odporność instytucji na przyszłe zdarzenia związane ze zmianą klimatu i transformacją w kierunku gospodarki niskoemisyjnej.
Dzięki zaawansowanemu podejściu do zarządzania ryzykiem ESG, PKO Bank Polski S.A. zapewnia pełną zgodność z obowiązującymi regulacjami oraz angażuje się w transparentne raportowanie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju, wspierając tym samym transformację sektora finansowego ku bardziej zrównoważonemu modelowi.