2020-10-23

Wystarczy zmiana stóp procentowych o 1 punkt procentowy (pp.) rocznie, aby rata kredytu firmowego znacząco się zmieniła. Dowiedz się, jak Twoje przedsiębiorstwo może ograniczyć takie ryzyko.

rata kredytu firma

 

Kilka lat temu uczestniczyłem w ustalaniu warunków kredytu dla dużego przedsiębiorstwa. Zarządzający tą firmą skoncentrował się na negocjacji marży banku. W ogóle nie brał pod uwagę zmian stóp procentowych. Bank zgodził się obniżyć marżę o 1 pp. Jednak stopy procentowe w całym okresie finansowania wzrosły o 4 pp. Efekt? Firma poniosła dodatkowe, nieplanowane koszty finansowania, które znaczne przewyższyły marżę banku. Zamiast tracić czas na negocjacje marż i prowizji, może lepiej byłoby zabezpieczyć się przed wzrostem stóp procentowych…

 

Jak zmiana stóp procentowych realnie wpływa na ratę kredytową?

Załóżmy, że w styczniu firma zaciąga 10 mln zł kredytu ze zmienną stopą oprocentowania WIBOR 3M (wynoszący 1% p.a.) na 5 lat z kwartalną spłatą odsetek oraz jednorazową spłatą kapitału na koniec okresu kredytowania. Dokonajmy prostej symulacji rocznego kosztu samych odsetek, gdy wartość stopy procentowej pozostanie taka sama oraz zmieni się o 5% w ciągu jednego roku.

  • Przez cały rok WIBOR 3M nie zmieni się. Wówczas roczny koszt odsetek wyniesie 100 00 zł.
  • Od marca do grudnia WIBOR 3M jest wyższy o 5% od poziomu w styczniu. Wówczas roczny koszt odsetek wyniesie 103 767,12 zł.
  • Od marca do grudnia WIBOR 3M jest niższy o 5% od poziomu w styczniu. Wówczas roczny koszt odsetek wyniesie 96 232,88 zł.

Pamiętaj, że symulacja jest uproszczona, a jej celem jest pokazanie zależności, która pokazuje, że w koszcie kredytu ważne są nie tylko marże i prowizje, ale również stopy procentowe.

 

Co trzeba wiedzieć o stopach procentowych?

Jeśli masz podstawową wiedzę na temat stóp procentowych, możesz ominąć ten akapit J

Stopy procentowe to roczny koszt korzystania z kapitału wyrażony w procentach. W Polsce o ich wysokości decyduje Rada Polityki Pieniężnej (RPP), której decyzje są podyktowane sytuacją ekonomiczną w Polsce i na świecie. Należy jednak pamiętać, że stopy procentowe dla danych walut ustalają instytucje macierzyste, np. stopy procentowe dla dolara ustala FED (Federal Reserve System, czyli bank centralny Stanów Zjednoczonych), a dla euro Europejski Bank Centralny.

Banki zwykle udzielają kredytów ze zmienną stopą procentową. Z punktu widzenia przedsiębiorstwa – kredytobiorcy – rata kredytu (a konkretnie odsetki) rośnie wraz ze wzrostem stóp, a maleje wraz z ich spadkiem. W sierpniu 2000 roku referencyjna stopa procentowa dla złotówki wynosiła 19%, a kwietniu 2020 roku jedynie 0,5%. To oznacza, że przez ostatnie 20 lat stopy procentowe malały, co ogólnie było korzystne dla przedsiębiorstw zaciągających kredyty. Jednak obecnie rekordowo niskie stopy procentowe oraz sytuacja związana z epidemią Covid-19 powodują, że określenie dalszych trendów długoterminowych jest trudne.

 

Kiedy warto przejmować się stopami procentowymi?

  • Gdy firma musi precyzyjnie planować roczne koszty działalności, np. ze względu na dotację UE lub wymogi centrali zagranicznej.
  • Gdy okres spłaty kredytu wynosi rok lub krócej, ryzyko stopy procentowej jest relatywnie niskie. Ale gdy okres spłaty jest dłuższy niż rok, np. 3-10 lat, warto rozważyć jakąś formę zabezpieczenia się przed ryzykiem stóp procentowych.
  • Gdy firma zaciąga kredyt w walucie obcej, oprócz ryzyka stopy procentowej powinna brać pod uwagę ryzyko kursu walutowego. Stopy procentowe walut obcych i ich kursy do złotego są często ze sobą mocno powiązane, a ich wzrost wcale nie musi wprost zależeć od sytuacji gospodarczej w Polsce i stóp procentowych złotego.

 

Narzędzia ograniczające ryzyko stopy procentowej w firmie

  • IRS – to transakcja zamiany stopy zmiennej (np. WIBOR) na stawkę stałą. Jest to usługa nie wymagająca dodatkowej opłaty. Firma ustala z bankiem stałą stawkę na część lub cały okres kredytowania. Nawet wtedy, gdy ustalona stała stopa procentowa jest wyższa niż aktualna, przedsiębiorca ma pewność, że stopa nie będzie wyższa niż ta już ustalona. Z IRS można skorzystać od razu przy podpisywaniu umowy kredytowej lub w innym dowolnym momencie spłaty kredytu. Największą wadą IRS jest to, że firma nie zyskuje, gdy stopy procentowe będą spadały.
  • Opcja CAP to transakcja zabezpieczająca kredytobiorcę przed wzrostem stóp procentowych (np. WIBOR-u) powyżej ustalonego poziomu. Wymaga od kupującego zapłaty premii opcyjnej. Ma tę przewagę nad IRS-em, że firma, która ją kupiła, skorzysta na obniżce stóp.
  • CIRS – to kontrakt, w wyniku którego między bankiem i firmą dochodzi do wymiany płatności kapitałowej i odsetkowej. Przykładowo: przedsiębiorstwo zaciągnęło kredyt w złotówkach, oprocentowany z uwzględnieniem zmiennej stawki WIBOR 3M. Cześć swoich przychodów uzyskuje w EUR, które następnie sprzedaje po bieżącym kursie. Aby zabezpieczyć firmę przed wzrostem stawki WIBOR 3M oraz spadkiem kursu EUR/PLN, co może doprowadzić do zmniejszenia przychodów eksportowych wyrażonych w PLN, zawiera transakcje CIRS. Dzięki temu firma uzyskuje efekt zamiany oprocentowania kredytu ze stopy zmiennej na stałą oraz możliwość spłaty odsetek w euro. CIRS nie wiąże się z opłatą.

Po dokonanym zabezpieczeniu ryzyka stopy procentowej zaciągniętego kredytu lub gdy firma zrezygnowała z zabezpieczenia, warto systematycznie monitorować trafność decyzji. Jeśli skuteczność zabezpieczenia okaże się zbyt niska, można z niego zrezygnować lub je ulepszyć. A gdyby firma zrezygnowała z dokonania zabezpieczenia, to wtedy też warto monitorować stopy procentowe i koszt kredytu, bo zabezpieczenia stóp procentowych można dokonać w każdej chwili.

 

@Paweł Żukowski
Departament Produktów Skarbowych, PKO Bank Polski

@Paweł Klocek
Biuro Komunikacji Marketingowej, PKO Bank Polski

 

Informację zawarte na stronie mają charakter informacyjny, reklamowy i nie stanowią oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego, usługi doradztwa inwestycyjnego oraz udzielania rekomendacji dotyczących instrumentów finansowych lub ich emitentów w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a także nie są formą świadczenia usług doradztwa podatkowego ani pomocy prawnej.