L4 na JDG – czy przedsiębiorca może iść na zwolnienie lekarskie?

Tak, przedsiębiorca może otrzymać zwolnienie lekarskie (L4, e-ZLA). Samo zwolnienie nie oznacza jednak automatycznie, że ZUS wypłaci zasiłek chorobowy.

Dla osoby prowadzącej JDG najważniejsze to, czy opłaca dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. To właśnie uczestnictwo w tym ubezpieczeniu daje możliwość otrzymania zasiłku chorobowego podczas niezdolności do pracy.

W tym artykule wyjaśniamy:

• czy na JDG można dostać L4,
• kiedy przedsiębiorcy przysługuje zasiłek chorobowy,
• ile wynosi składka chorobowa,
• jak ZUS oblicza zasiłek,
• jak długo można pobierać świadczenie,
• czy podczas L4 można wykonywać pracę,
• czy trzeba zawiesić działalność,
• jak wygląda L4 na uldze na start i preferencyjnym ZUS.

 

Najważniejsze: L4 (zwolnienie lekarskie) i zasiłek chorobowy to nie to samo. Możesz mieć zwolnienie lekarskie, ale bez odpowiedniego ubezpieczenia chorobowego nie otrzymasz zasiłku z tego tytułu.

 

Czy przedsiębiorca na JDG może uzyskać L4?

Tak. Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą może otrzymać zwolnienie lekarskie (L4).

Lekarz wystawia elektroniczne zwolnienie e-ZLA, które trafia do ZUS. Przedsiębiorca nie musi dostarczać do ZUS papierowego wydruku zwolnienia. (źródło)

Trzeba jednak rozróżnić dwie rzeczy: L4 potwierdza niezdolność do pracy, natomiast zasiłek chorobowy jest świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego. Aby otrzymać zasiłek, przedsiębiorca musi spełnić dodatkowe warunki.

 

Kiedy przedsiębiorca może otrzymać zasiłek chorobowy?

Aby uzyskać prawo do zasiłku chorobowego, przedsiębiorca musi:

• podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu,
• terminowo opłacać składki,
• spełnić wymóg tzw. okresu wyczekiwania.

 

Czym jest okres wyczekiwania?

• Przedsiębiorca nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.
• Jeżeli przerwa w ubezpieczeniu była krótka lub wynikała z określonych przyczyn przewidzianych w przepisach, wcześniejsze okresy ubezpieczenia mogą zostać uwzględnione przy ustalaniu prawa do świadczenia.

 

Ile kosztuje ubezpieczenie chorobowe na JDG?

Składka na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe wynosi 2,45% podstawy wymiaru składek społecznych. Oznacza to, że wysokość składki zależy od podstawy, od której przedsiębiorca opłaca składki społeczne.

 

Przy minimalnej podstawie w 2026 r. (5 652 zł):

• składka chorobowa wynosi 138,47 zł miesięcznie.

Przy dwukrotności tej podstawy (11 304 zł):

• składka chorobowa wynosi 276,95 zł miesięcznie.

 

Jeżeli chcesz podjąć decyzję, czy opłacać chorobowe od podstawy 5 652 zł czy 11 304 zł, to kluczowa informacja jest taka:

• składka chorobowa wzrasta o ok. 139 zł miesięcznie,
• potencjalny zasiłek chorobowy wzrasta o ok. 3 900 zł brutto miesięcznie.

Ekonomicznie wyższa podstawa daje więc znacznie wyższe świadczenie w razie dłuższej choroby.

Oznacza to, że przedsiębiorca płacący składkę od wyższej podstawy ponosi większy miesięczny koszt, ale jednocześnie może liczyć na wyższy zasiłek chorobowy, macierzyński czy opiekuńczy. Wysokość świadczeń jest bowiem bezpośrednio związana z podstawą, od której opłacane są składki. Należy jednak pamiętać, że ZUS ustala podstawę zasiłku z uwzględnieniem zasad średniej podstawy wymiaru składek, dlatego jednorazowe podwyższenie podstawy nie musi przełożyć się na analogiczny wzrost świadczenia.

 

Czy warto płacić składkę chorobową?

To indywidualna decyzja przedsiębiorcy. Ubezpieczenie chorobowe oznacza dodatkowy miesięczny koszt, ale daje możliwość uzyskania m.in. zasiłku chorobowego w razie niezdolności do pracy, jeżeli zostaną spełnione ustawowe warunki.

Jest to szczególnie ważne dla osób, których dochody zależą przede wszystkim od ich własnej pracy. Dłuższa choroba może bowiem oznaczać nie tylko brak możliwości wykonywania usług, ale również spadek, a w najgorszym przypadku brak przychodów.

 

Ile wynosi zasiłek chorobowy na JDG?

Wysokość zasiłku chorobowego zależy od podstawy, od której przedsiębiorca opłaca składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Im wyższa podstawa wymiaru składek, tym wyższe świadczenie można otrzymać podczas zwolnienia lekarskiego.

Co do zasady zasiłek wynosi:

• 80% podstawy wymiaru – przy standardowej niezdolności do pracy,
• 100% podstawy wymiaru – m.in. w przypadku niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży lub związanej z określonymi sytuacjami przewidzianymi przez przepisy.

Im wyższa podstawa, od której opłacane są składki, tym wyższe potencjalne świadczenie.

Dla jednoosobowej działalności gospodarczej zasiłek chorobowy ZUS jest liczony od podstawy wymiaru składek pomniejszonej o 13,71% (wskaźnik odpowiadający składkom na ubezpieczenia społeczne finansowanym przez ubezpieczonego), a następnie wypłacany co do zasady w wysokości 80% tej podstawy za okres choroby.

 

Przykład: zasiłek chorobowy przy minimalnej podstawie

Przykład 1. Najniższa podstawa

Jeżeli przedsiębiorca opłaca składki społeczne od standardowej minimalnej podstawy w 2026 r. wynoszącej 5 652 zł, jego składka chorobowa wynosi 138,47 zł miesięcznie.

Wyliczenia przy podstawie minimalnej 5 652 zł

• Podstawa po odliczeniu 13,71%:
• 5 652,00 × 86,29% = 4 877,11 zł
• Miesięczny zasiłek (80%):
• 4 877,11 × 80% = 3 901,69 zł brutto

 

Przykład 2. Wyższa podstawa

Jeżeli przedsiębiorca zadeklaruje podstawę w wysokości 11 304 zł (dwukrotność minimalnej podstawy), składka chorobowa wzrośnie do 276,95 zł miesięcznie.

Wyliczenia przy podstawie wyższej 11 304 zł

• Podstawa po odliczeniu 13,71%:
• 11 304,00 × 86,29% = 9 754,22 zł
• Miesięczny zasiłek (80%):
• 9 754,22 × 80% = 7 803,38 zł brutto

 

Ważne

Nie da się jednoznacznie podać kwoty netto, ponieważ:

• ZUS pobiera zaliczkę na PIT,
• wysokość podatku zależy od Twojej sytuacji podatkowej,
• możliwe są różne ustawienia dotyczące zaliczki i oświadczeń podatkowych.

 

Natomiast orientacyjnie:

• 3 901,69 zł brutto to około 3 400 zł netto,
• 7 803,38 zł brutto to około 6 800 zł netto.

 

Wartości mają charakter poglądowy. Faktyczna wysokość zasiłku wyliczana jest przez ZUS na podstawie zasad określonych w przepisach i może różnić się od przedstawionych przykładów.

Dla przedsiębiorców, których dochody zależą głównie od ich osobistej pracy, wyższa podstawa składek może stanowić dodatkowe zabezpieczenie finansowe na wypadek dłuższej niezdolności do pracy. Jednocześnie należy pamiętać, że rzeczywista wysokość zasiłku jest ustalana przez ZUS zgodnie z obowiązującymi zasadami obliczania podstawy wymiaru świadczenia.

 

Czy można zwiększyć zasiłek, podnosząc podstawę składek?

Tak, wyższa podstawa składek może oznaczać wyższy zasiłek. Nie można jednak znacząco zwiększyć świadczenia jednym przelewem tuż przed chorobą.

Wysokość zasiłku chorobowego jest ustalana na podstawie przeciętnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia zwolnienia lekarskiego.

Oznacza to, że ZUS bierze pod uwagę historię opłacanych składek, a nie tylko ostatnią wpłatę przed przejściem na L4.

 

Przykład

Przedsiębiorca przez 11 miesięcy opłaca składki od podstawy 5 652 zł, a na miesiąc przed zwolnieniem podwyższa podstawę do maksymalnych 23 550 zł.

Średnia podstawa wyniesie:

(11 × 5 652 zł + 23 550 zł) ÷ 12 = 7 143,50 zł

Oznacza to, że po uwzględnieniu średniej oraz zasad obliczania zasiłku świadczenie będzie znacznie niższe niż w przypadku opłacania maksymalnej podstawy przez cały okres uwzględniany przez ZUS. Jednorazowe podniesienie składek tuż przed chorobą nie pozwala więc uzyskać maksymalnego świadczenia.

Jeżeli przedsiębiorca podlega ubezpieczeniu chorobowemu krócej niż 12 miesięcy, ZUS uwzględnia pełne miesiące ubezpieczenia, które faktycznie upłynęły przed chorobą.

 

Czy jest maksymalna podstawa składki chorobowej?

Tak, przepisy określają maksymalną podstawę składki chorobowej.

W 2026 r. maksymalna miesięczna podstawa wymiaru składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe wynosi 23 550 zł, co odpowiada 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Oznacza to, że nawet jeśli przedsiębiorca osiąga bardzo wysokie dochody, nie może zadeklarować wyższej podstawy do ubezpieczenia chorobowego niż ustawowy limit.

 

Czy można płacić wyższą składkę tylko na chorobowe?

Nie. W przypadku przedsiębiorcy podstawa składki chorobowej jest powiązana z podstawą składek emerytalnej i rentowych.

Nie można więc ustawić np. wysokiej podstawy tylko dla ubezpieczenia chorobowego, a pozostałych składek społecznych opłacać od znacznie niższej podstawy.

Podwyższenie podstawy oznacza więc wyższe bieżące składki społeczne, ale może również przełożyć się na wyższe przyszłe świadczenia.

 

Z jakiego okresu ZUS oblicza zasiłek chorobowy przedsiębiorcy?

Co do zasady ZUS bierze pod uwagę 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

Jeżeli przedsiębiorca podlega ubezpieczeniu chorobowemu krócej, uwzględniane są odpowiednie pełne miesiące ubezpieczenia.

Co to oznacza w praktyce? Jeżeli przez wiele miesięcy płacisz składki od minimalnej podstawy, a następnie tuż przed L4 podnosisz podstawę, podwyżka nie spowoduje automatycznie proporcjonalnego wzrostu zasiłku. Wysokość świadczenia zależy od całego okresu, który ZUS bierze pod uwagę.

 

Jak długo można chorować i pobierać zasiłek chorobowy na JDG?

Co do zasady zasiłek chorobowy może być wypłacany maksymalnie przez 182 dni.

Dłuższy okres – do 270 dni – dotyczy m.in. niezdolności do pracy w okresie ciąży lub spowodowanej gruźlicą.

Jeżeli po zakończeniu okresu zasiłkowego przedsiębiorca nadal jest niezdolny do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja dają szansę na odzyskanie zdolności do pracy, może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne.

Świadczenie rehabilitacyjne może być przyznane maksymalnie na 12 miesięcy, po spełnieniu warunków określonych w przepisach.

O przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego decyduje ZUS na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika, dlatego warto odpowiednio wcześniej złożyć wymagany wniosek, jeżeli choroba może trwać dłużej niż okres pobierania zasiłku chorobowego.

Natomiast gdy stan zdrowia nie rokuje odzyskania zdolności do pracy, przedsiębiorca może wystąpić do ZUS z wnioskiem o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, pod warunkiem spełnienia ustawowych przesłanek do jej uzyskania.

 

Czy można mieć kilka L4 jedno po drugim?

Tak. Lekarz może wystawić kolejne e-ZLA bezpośrednio po poprzednim zwolnieniu.

Jeżeli kolejne zwolnienie rozpoczyna się dzień po zakończeniu poprzedniego, nie ma między nimi przerwy.

Nie ma też znaczenia:

• czy zostało wystawione przez tego samego lekarza,
• czy dotyczy to tej samej jednostki chorobowej.

 

Czy podczas L4 można prowadzić działalność gospodarczą?

To jedno z najważniejszych pytań. Co do zasady podczas pobierania zasiłku chorobowego przedsiębiorca nie powinien wykonywać pracy zarobkowej.

Jeżeli ZUS stwierdzi, że przedsiębiorca w czasie zwolnienia wykonywał pracę zarobkową albo wykorzystywał zwolnienie niezgodnie z jego celem, może utracić prawo do zasiłku za cały okres kontrolowanego zwolnienia.

Dopuszczalne mogą być natomiast niektóre czynności formalne i sporadyczne, które są niezbędne do funkcjonowania firmy, np. opłacenie podatków czy odbiór korespondencji. Nie mogą one jednak świadczyć o faktycznym wykonywaniu działalności gospodarczej.

W praktyce szczególnie ostrożnie należy podchodzić do podpisywania umów, obsługi klientów czy wykonywania czynności stanowiących normalne prowadzenie działalności gospodarczej.

 

Czy trzeba zawiesić działalność podczas L4?

Nie. Samo zwolnienie lekarskie nie oznacza obowiązku zawieszenia JDG.

Firma może nadal formalnie funkcjonować, a niektóre czynności administracyjne mogą być wykonywane przez pełnomocnika, upoważnione osoby lub zatrudnionych pracowników. Należy jednak pamiętać, że osobiste wykonywanie pracy zarobkowej podczas pobierania zasiłku może prowadzić do utraty świadczenia.

 

Co z firmą, jeśli przedsiębiorca zatrudnia pracowników?

Zatrudnienie pracowników nie oznacza, że przedsiębiorca musi zamknąć lub zawiesić firmę na czas własnej choroby.

Pracownicy mogą nadal wykonywać swoje obowiązki, a sprawami firmy może zajmować się osoba upoważniona.

Ważne jest rozdzielenie dwóch rzeczy: firma może działać, ale przedsiębiorca przebywający na L4 nie powinien wykonywać osobiście pracy zarobkowej.

 

L4 na uldze na start – czy przysługuje zasiłek?

Nie, jeżeli przedsiębiorca korzysta wyłącznie z ulgi na start.

Przedsiębiorca korzystający z ulgi na start przez pierwsze 6 miesięcy działalności opłaca wyłącznie składkę zdrowotną. Nie podlega ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu. Oznacza to, że nawet w przypadku choroby i otrzymania zwolnienia lekarskiego nie ma prawa do zasiłku chorobowego z ZUS.

Po zakończeniu ulgi na start przedsiębiorca może zgłosić się do ubezpieczeń społecznych i dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

W praktyce wielu początkujących przedsiębiorców dopiero w momencie choroby dowiaduje się, że ulga na start nie zapewnia ochrony chorobowej. Warto uwzględnić ten fakt przy planowaniu finansów firmy, szczególnie gdy działalność jest głównym źródłem utrzymania.

 

L4 na preferencyjnym ZUS i Mały ZUS Plus

Po zgłoszeniu do ubezpieczenia chorobowego przedsiębiorca może uzyskać prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90-dniowego okresu wyczekiwania.

Przedsiębiorca opłacający składkę chorobową od relatywnie niskiej podstawy w ramach preferencyjnego ZUS lub Małego ZUS Plus zapłaci niższą składkę miesięczną, ale w razie choroby otrzyma również niższy zasiłek niż osoba opłacająca składki od standardowej lub podwyższonej podstawy. Wysokość świadczeń jest bowiem powiązana z podstawą wymiaru składek.

Przez pierwsze 24 miesiące po zakończeniu ulgi na start przedsiębiorca może opłacać składki społeczne od obniżonej podstawy. W 2026 r. minimalna podstawa wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli 1 441,80 zł. Od tej kwoty można opłacać dobrowolną składkę chorobową.

Przykład:

• podstawa składek: 1 441,80 zł,
• składka chorobowa (2,45%): 35,32 zł miesięcznie,
• orientacyjny miesięczny zasiłek chorobowy (80% podstawy): około 995 zł brutto.

 

Czy podczas L4 trzeba płacić ZUS?

Przedsiębiorca przebywający na zwolnieniu lekarskim nie opłaca składek społecznych za okres pobierania zasiłku chorobowego. Obowiązek opłacania składki zdrowotnej pozostaje jednak nadal aktualny.

W praktyce oznacza to, że miesiąc obejmujący zwolnienie lekarskie może skutkować niższymi składkami społecznymi lub ich proporcjonalnym obniżeniem.

 

Czy ZUS może skontrolować przedsiębiorcę na L4?

Tak. ZUS może kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia lekarskiego.

ZUS może sprawdzić, czy osoba przebywająca na zwolnieniu rzeczywiście wykorzystuje je zgodnie z jego przeznaczeniem. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości możliwa jest utrata prawa do zasiłku.

 

Co zrobić, żeby otrzymać zasiłek chorobowy na JDG?

Samo e-ZLA nie powoduje automatycznej wypłaty zasiłku.

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą, musisz złożyć do ZUS odpowiedni wniosek o zasiłek. ZUS wskazuje m.in. formularze ZAS-53 oraz Z-3b. (źródło)

Wniosek można złożyć elektronicznie przez PUE/eZUS.

Warto również pamiętać o terminowym opłacaniu składek. W przypadku przedsiębiorców zadłużenie z tytułu składek społecznych przekraczające 1% minimalnego wynagrodzenia może mieć wpływ na prawo do świadczenia. Przepisy przewidują możliwość odzyskania prawa do świadczenia po spłacie zadłużenia w określonym terminie.

 

Podsumowanie

Zwolnienie lekarskie przedsiębiorcy (na JDG) jest dostępne, ale działa inaczej niż L4 pracownika na etacie. Przedsiębiorca sam decyduje, czy chce podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Od tej decyzji zależy, czy ma prawo do zasiłku w razie choroby.

Przedsiębiorca ma także wpływ na wysokość składki, a w konsekwencji na wartość ewentualnego świadczenia.

To, co ważne o ubezpieczeniu chorobowym to fakt, że jest dostępny dla przedsiębiorców, którzy opłacają składkę chorobową i podlegają co do zasady ochronie nieprzerwalnie od co najmniej 90 dni.