Wskaźniki referencyjne

Wskaźnik referencyjny wykorzystywany jest do ustalania oprocentowania zmiennego w przypadku:

• umowy finansowej (np. kredytu hipotecznego)
• instrumentu finansowego (np. instrumentu pochodnego na stopę procentową)
• pomiaru wyniku funduszu inwestycyjnego

Na podstawie wskaźników referencyjnych:

• banki wyznaczają oprocentowanie kredytów, lokat, produktów strukturyzowanych, papierów dłużnych i innych instrumentów finansowych
• strony umów mogą określać swoje wzajemne zobowiązania i rozliczać transakcje

Administrator wskaźnika referencyjnego:

• wyznacza wartość wskaźnika referencyjnego
• ma obowiązek publikować bieżącą wartość wskaźnika referencyjnego oraz sposób jego wyznaczania
• jest niezależny od banków i innych instytucji finansowych

Zezwolenia na jego działalność wydają instytucje nadzorujące rynek finansowy w danym kraju.

Administrator wskaźnika referencyjnego, zgodnie z rozporządzeniem BMR  ? Unijne rozporządzenie w sprawie wskaźników referencyjnych: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 (Dz.Urz. Unii Europejskiej L 171/1 z dnia 29.6.2016 r.) zmienione Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/168 z dnia 10 lutego 2021 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2016/1011 w odniesieniu do wyłączenia dotyczącego niektórych walutowych wskaźników referencyjnych spot państw trzecich i wyznaczenia zamienników niektórych wskaźników referencyjnych, których opracowywania się zaprzestaje oraz w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 648/2012 (Dz.Urz. Unii Europejskiej L 49/6 z dnia 12.2.2021) , ma zezwolenie lub jest zarejestrowany, żeby prowadzić działalność, która polega na opracowywaniu wskaźników referencyjnych. Znajduje się też w rejestrze administratorów wskaźników referencyjnych, który prowadzi Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych („ESMA”):

Rejestr ESMA administratorów wskaźników referencyjnych

W Polsce administratorem wskaźnika referencyjnego jest np. GPW Benchmark S.A., podmiot nadzorowany przez Komisję Nadzoru Finansowego. GPW Benchmark jest administratorem wskaźników – WIBID i WIBOR, które są zgodne z rozporządzeniem BMR.

Komisja Europejska opracowała standard wskaźników referencyjnych i wydała rozporządzenie, które w skrócie nazywamy rozporządzeniem BMR  ? Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 (Dz.Urz. Unii Europejskiej L 171/1 z dnia 29.6.2016 r.) zmienione Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/168 z dnia 10 lutego 2021 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2016/1011 w odniesieniu do wyłączenia dotyczącego niektórych walutowych wskaźników referencyjnych spot państw trzecich i wyznaczenia zamienników niektórych wskaźników referencyjnych, których opracowywania się zaprzestaje oraz w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 648/2012 (Dz.Urz. Unii Europejskiej L 49/6 z dnia 12.2.2021) . Rozporządzenie BMR określa m.in.:

• zasady i zakres metodologii opracowywania wskaźników
• standard nadzoru nad administratorami wskaźników
• proces udzielania zezwoleń, licencji i nadzoru administratorów wskaźników
• obowiązki posiadania przez podmioty stosujące wskaźniki referencyjne planów awaryjnych, które należy uwzględniać w stosunkach umownych z klientami

Pierwsze decyzje dotyczące wycofania wskaźników WIBOR i WIBID zapadły w lipcu 2022 r. To wtedy opublikowano ustawę, która zapoczątkowała reformę wskaźników w Polsce (ustawę o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom).

Powołana została Narodowa Grupa Robocza ds. reformy wskaźników referencyjnych (NGR), której prace mają na celu zapewnienie wiarygodności, przejrzystości i rzetelności opracowywania i stosowania nowego wskaźnika referencyjnej stopy procentowej.

Informacje dotyczące prac NGR znajdziesz poniżej:

Prace narodowej grupy roboczej ds. reformy wskaźników referencyjnych - Komisja Nadzoru Finansowego (knf.gov.pl)

Bieżące informacje na temat zastąpienia wskaźników referencyjnych WIBOR i WIBID znajdziesz tutaj:

Wskaźnik referencyjny WIRON zastępuje WIBOR i WIBID (pkobp.pl)

24 stycznia 2025 r. Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej ds. reformy wskaźników referencyjnych (KS NGR) wybrał nazwę POLSTR (Polish Short Term Rate) dla nowego indeksu.  Jest to docelowy wskaźnik referencyjny stopy procentowej, który ma zastąpić wskaźnik WIBOR.

28 marca 2025 r. KS NGR zaakceptował zaktualizowaną Mapę Drogową procesu, w którym POLSTR zastąpi wskaźniki referencyjne WIBOR i WIBID.

2 czerwca 2025 r. GPW Benchmark S.A. zaczął wyznaczać indeks stopy procentowej POLSTR i indeksy z Rodziny Indeksów Składanych POLSTR.

2 września 2025 r. KS NGR poinformował, że dzień wcześniej pierwszy raz zastosowano indeks stopy procentowej POLSTR na krajowym rynku finansowym. Tym samym POLSTR zyskał status wskaźnika referencyjnego, zgodnie z wymogami Rozporządzenia BMR. 

30 września 2025 r. GPW Benchmark S.A. wydał komunikat, że przestanie opracowywać stawki referencyjne WIBID i WIBOR dla niektórych terminów fixingowych:

• Overnight (O/N) od 1 października 2026 r.
• Tomorrow/Next (T/N) od 22 grudnia 2025 r.
• 2 tygodnie (2W) od 22 grudnia 2025 r.
• 1 rok (1Y):
  • od 22 grudnia 2025 r. na podstawie dotychczasowej metody
  • od 22 grudnia 2026 r., ponieważ organ nadzoru zobowiązał administratora, żeby dalej publikował wskaźnik referencyjny, na mocy art. 21 rozporządzenia o wskaźnikach referencyjnych, po zmianie metody opracowywania wskaźnika referencyjnego WIBOR dla Terminu Fixingowego 1Y.

Termin Fixingowy 1 tydzień (SW) pozostaje punktem krzywej pieniężnej, jednak będzie wyliczany jako indeks w rozumieniu BMR.

Sprawdź szczegóły

18 maja 2026 r. administrator wskaźników referencyjnych GPW Benchmark S.A. i Komisja Nadzoru Finansowego ogłosili, że administrator przestanie opracowywać wskaźniki referencyjnych WIBOR i WIBID w trybie uporządkowanej likwidacji od 1 stycznia 2037 roku.

GPW Benchmark S.A. będzie publikował najczęściej stosowane wskaźniki referencyjne WIBOR i WIBID (1M, 3M, 6M) do 31 grudnia 2036 roku. Informacje na ten temat możesz znaleźć na stronach:

• GPW Benchmark: link do komunikatu
• Komisji Nadzoru Finansowego: link do komunikatu

Najważniejsze informacje podajemy na bieżąco w naszych aktualnościach

Dodatkowe informacje znajdziesz na stronie www.bankiwpolsce.pl

Termin obowiązywania: do 31 marca 2024 r.

• Jeśli masz kredyt hipoteczny w GBP z oprocentowaniem, które oparte jest na wskaźniku LIBOR GBP i Twoja umowa nie zawiera postanowień odwzorowujących plan awaryjny, tzw. klauzul awaryjnych:
  Po zaprzestaniu publikacji wskaźnika LIBOR GBP, oprocentowanie Twojego kredytu będzie ustalane na podstawie ostatniego dostępnego notowania LIBOR GBP 3M, tj. z 28 marca 2024 r., w wysokości 5,3037% i marży, która wynika z zawartej z Tobą umowy kredytu. Wysokość wskaźnika podamy Ci w kolejnym zawiadomieniu o wysokości raty, które od nas otrzymasz.
• Jeśli masz kredyt hipoteczny w GBP z oprocentowaniem, które oparte jest na wskaźniku LIBOR GBP i Twoja umowa zawiera postanowienia odwzorowujące plan awaryjny, tzw. klauzule awaryjne:
• Po zaprzestaniu publikacji wskaźnika LIBOR GBP 3M oprocentowanie Twojego kredytu oparte będzie o bieżącą referencyjną (główną) stopę procentową brytyjskiego banku centralnego (Bank of England) i marży, która wynika z zawartej z Tobą umowy kredytu
• Stopa ta będzie skorygowana o średnią arytmetyczną z różnic, jakie występowały pomiędzy LIBOR GBP 3M, a wyżej wymienioną stopą procentową brytyjskiego banku centralnego
• Korekta ta wynosi 0,0946%
• Do obliczeń użyliśmy stopy procentowej brytyjskiego banku centralnego oraz LIBOR GBP 3M, które publikowane były w dni robocze w okresie 6 miesięcy poprzedzających zaprzestanie publikacji wskaźnika LIBOR GBP 3M

Bieżąca stopa procentowa brytyjskiego banku centralnego

Termin obowiązywania: do 30 czerwca 2023 r.

Obowiązywał do 30 września 2024 r.

Jeśli masz kredyt hipoteczny w USD z oprocentowaniem, które jest oparte na wskaźniku LIBOR USD 1M i Twoja umowa:

1. nie ma postanowień, które odwzorowują plan awaryjny, tzw. klauzule awaryjne ? Postanowienia, które odwzorowują plan awaryjny, tzw. klauzule awaryjne, znajdują się w aneksie do umowy kredytu: Sposób postępowania w przypadku istotnej zmiany lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego :
   • po zaprzestaniu publikacji wskaźnika LIBOR USD, czyli od 1 października 2024 r., ustalamy oprocentowanie Twojego kredytu na podstawie ostatniego dostępnego notowania LIBOR USD 1M, notowania z 30 września 2024 r. – czyli 4,96018%, i marży, która wynika z zawartej z Tobą umowy kredytu
   • wartość ostatniego dostępnego notowania LIBOR USD 1M podajemy w zawiadomieniach o wysokości raty
2. ma postanowienia, które odwzorowują plan awaryjny, tzw. klauzule awaryjne ? Postanowienia, które odwzorowują plan awaryjny, tzw. klauzule awaryjne, znajdują się w aneksie do umowy kredytu: Sposób postępowania w przypadku istotnej zmiany lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego :
   Po zaprzestaniu publikacji wskaźnika LIBOR USD 1M, czyli od 1 października 2024 r., ustalamy oprocentowanie Twojego kredytu na podstawie bieżącej referencyjnej (głównej) stopy procentowej banku centralnego Stanów Zjednoczonych (Federal Reserve System) i marży, która wynika z zawartej z Tobą umowy kredytu.
   • Bieżąca referencyjna (główna) stopa procentowa banku centralnego Stanów Zjednoczonych jest skorygowana o średnią arytmetyczną z różnic, jakie były między LIBOR USD 1M a stopą referencyjną banku centralnego Stanów Zjednoczonych
     (skorygowanie to:
     • podwyższenie stopy banku centralnego o wartość średniej arytmetycznej, ustalonej w sposób, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, jeśli wartość tej średniej jest dodatnia, albo
     • obniżenie stopy banku centralnego o wartość średniej arytmetycznej, ustalonej w sposób, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, jeżeli wartość tej średniej jest ujemna)
   • Bank centralny Stanów Zjednoczonych publikuje stopę referencyjną w formie przedziału wartości, dlatego do dalszej obsługi Twojego kredytu stosujemy najniższą wartość z tego przedziału, np. jeśli przedział wartości to 5,25–5,5%, stosujemy stopę referencyjną 5,25%
   • Ta korekta wynosi 0,16708%
   • Do obliczeń ww. korekty używamy najniższej wartości z przedziału stopy procentowej banku centralnego Stanów Zjednoczonych oraz LIBOR USD 1M, które były publikowane w dni robocze w okresie 6 miesięcy poprzedzających zaprzestanie publikacji wskaźnika LIBOR USD 1M

Pamiętaj, że po zaprzestaniu publikacji LIBOR USD 1M, czyli od 1 października 2014 r., masz możliwość zawarcia aneksu, na podstawie którego oprocentowanie Twojego kredytu będzie oparte na skorygowanej stopie referencyjnej, o której mowa powyżej i marży, która wynika z zawartej z Tobą umowy kredytu.

Bieżąca referencyjna (główna) stopa procentowa banku centralnego Stanów Zjednoczonych

Obowiązywał do 30 września 2024 r.

Jeśli masz kredyt hipoteczny w USD z oprocentowaniem, które jest oparte na wskaźniku LIBOR USD 3M i Twoja umowa:

1. nie ma postanowień, które odwzorowują plan awaryjny, tzw. klauzule awaryjne ? Postanowienia, które odwzorowują plan awaryjny, tzw. klauzule awaryjne, znajdują się w aneksie do umowy kredytu: Sposób postępowania w przypadku istotnej zmiany lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego :
   • po zaprzestaniu publikacji wskaźnika LIBOR USD, czyli od 1 października 2024 r., ustalamy oprocentowanie Twojego kredytu na podstawie ostatniego dostępnego notowania LIBOR USD 3M, tj. notowania z 30 września 2024 r. – czyli 4,85372%, i marży, która wynika z zawartej z Tobą umowy kredytu
   • wartość ostatniego dostępnego notowania LIBOR USD 3M podajemy w zawiadomieniach o wysokości raty
2. ma postanowienia, które odwzorowują plan awaryjny, tzw. klauzule awaryjne ? Postanowienia, które odwzorowują plan awaryjny, tzw. klauzule awaryjne, znajdują się w aneksie do umowy kredytu: Sposób postępowania w przypadku istotnej zmiany lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego :
   Po zaprzestaniu publikacji wskaźnika LIBOR USD 3M, czyli od 1 października 2024 r., ustalamy oprocentowanie Twojego kredytu na podstawie bieżącej referencyjnej (głównej) stopy procentowej banku centralnego Stanów Zjednoczonych (Federal Reserve System) i marży, która wynika z zawartej z Tobą umowy kredytu.
   • Bieżąca referencyjna (główna) stopa procentowa banku centralnego Stanów Zjednoczonych jest skorygowana o średnią arytmetyczną z różnic, jakie były między LIBOR USD 3M, a stopą procentową banku centralnego Stanów Zjednoczonych
     (skorygowanie to:
     • podwyższenie stopy banku centralnego o wartość średniej arytmetycznej, ustalonej w sposób, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, jeśli wartość tej średniej jest dodatnia, albo
     • obniżenie stopy banku centralnego o wartość średniej arytmetycznej, ustalonej w sposób, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, jeżeli wartość tej średniej jest ujemna)
   • Bank centralny Stanów Zjednoczonych publikuje stopę referencyjną w formie przedziału wartości, dlatego do dalszej obsługi Twojego kredytu stosujemy najniższą wartość z tego przedziału, np. jeśli przedział wartości wynosi 5,25–5,5%, stosujemy stopę referencyjną 5,25%
   • Ta korekta wynosi 0,24501%
   • Do obliczeń ww. korekty używamy najniższej wartości z przedziału stopy procentowej banku centralnego Stanów Zjednoczonych oraz LIBOR USD 3M, które były publikowane w dni robocze w okresie 6 miesięcy poprzedzających zaprzestanie publikacji wskaźnika LIBOR USD 3M

Pamiętaj, że po zaprzestaniu publikacji LIBOR USD 3M, czyli od 1 października 2024 r., masz możliwość zawarcia aneksu, na podstawie którego oprocentowanie Twojego kredytu będzie oparte na skorygowanej stopie referencyjnej, o której mowa powyżej i marży, która wynika z zawartej z Tobą umowy kredytu. 

Bieżąca referencyjna (główna) stopa procentowa banku centralnego Stanów Zjednoczonych